DE ROMEINSE TIJD

58 voor Christus - 406 na Christus

De Romeinse Tijd begon in onze contreien in 57 voor Christus toen de Romeinse keizer Caesar Gallië onderwierp. Ons land behoorde tot het noordelijke deel van Gallië. In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd, woonden hier geen barbaren toen de Romeinen kwamen, maar Keltische beschavingen, die wat technische ontwikkeling betreft op het zelfde peil stonden als de Romeinen. Men kende de kunst van het smeden van goud en zilver, het vervaardigen van siervoorwerpen, en voorwerpen van glas en aardewerk. In België zijn een aantal nederzettingen gevonden, die dateren uit de tijd voor Christus. De Keltische beschaving kende echter geen steden en agglomeraties. In feite bestond deze beschaving uit verscheidene stammen, die elkaar regelmatig bestreden. Het zijn de Romeinen geweest, die de organisatie en welvaart brachten. Naast onderdrukking brachten de Romeinen ook vrede, als buffer tussen de voordien onderling strijdende stammen. Met vele stammen werd een pact gesloten, en velen traden in dienst van de Romeinse overheersers. Er kwam handelsverkeer. Gemeenschappen en steden kwamen tot ontwikkeling, en er ontstonden stedelijik agglomeraties en provincies. Dit was het begin van een staatkundige indeling. De regio kan zeker wel welvarend worden genoemd.
Vele gewelddadige en verwoestende invallen van de Franken en zware overstromingen in de Betuwe en het kustgebied, brachten de Romeinse macht hier in 260 aan het wankelen. Ze zijn zelfs helemaal even weggeweest, en rond 284 was het een ware puinhoop in Gallië. De Romeinse keizer Diocletianus wist orde op zaken te stellen en keerde het tij. De Romeinen kwamen weer terug en namen het heft weer stevig in handen. Er ontstond een tweede bloeiperiode. Onderlinge strijd in het verzwakte Rome, waarbij zelfs Germaanse stammen te hulp werden geroepen, verzwakte het regiem hier opnieuw. Vanaf 365 vielen de Germanen en Saksen meermaals de Nederlanden binnen. Zelfs Italië werd zelf rechtstreeks bedreigd door Germaanse stammen uit het noorden. De Romeinen trokken zich opnieuw terug en de grenzen van de Nederlanden werden niet langer bewaakt.
In 400 bezet een Frankische koning het stadje Doornik. Hij zou de basis gaan vormen voor het latere rijk van Karel de Grote.
Op oudjaarsavond 406 trekken grote aantallen Germaanse stammen de regio binnen. Deze invasie bracht een einde aan de tijd van de Romeinen en zou de tijd inluiden van de Volksverhuizingen, waarin vele stammen ons land binnentrokken, al dan niet op doorreis.
Het zijn pas veel later de Franken geweest, die weer orde op zaken stelde. Klik hier voor een verklaring van de gebruikte pictogrammen.

Jaartal Periode Bewind Gebeurtenissen

>> 58 BC

De tijd voor de Romeinen.

Dit is de laatste periode van het La-Tene-tijdperk, het laatste deel van de IJzertijd.

Diverse andere gebeurtenissen buiten onze regio in de periode voor 58 voor Christus

776 BC  Eerste olympische spelen
384 - 322  BC  Aristoteles
201 - 133 BC Romeinen veroveren Hispanië
216 BC Hannibal (Chartageens veldheer) trekt over de Alpen en verslaat de Romeinen
148 BC Romeinen veroveren Griekenland

58 BC

   

 

 

Verove-
ring
van Gallië

Julius
Caesar

Caesar begint met het veroveren van Gallië.

57 BC

Caesar wil de Belgae (stammen tussen de Seine, de Marne en de Rijn) onderwerpen.

56 BC

Caesar komt vaak tussenbeide bij oorlogen tussen de verschillende Keltische stammen in België
Caesar onderwerpt de kustvolkeren tijdens een zeeslag bij Bretagne.

55 BC

Julius Caesar wordt consul van Gallië.

54 BC

Zwaarste verlies van Caesar tijdens de Gallische oorlogen (Ambiorix).
Verdwijnen van Eburonen, onstaan van de Tongeren.

51 BC

Vaststellen grenzen van Gallië; de Friezen waren reeds bekend.

51 BC
12 BC

   

Bataven
Canine-
faten

Bataven vestigen zich in de Betuwe, Canninefaten in de duinstreek van Holland .

50 BC

Caesar heeft geheel Gallië onder controle.

27 BC

 

Augustus

Augustus keizer van Rome.

12 BC

Veldtochten van Drusus in de Nederlanden.

12 BC

  Begin van de Romeinse overheersing

9 BC

Eind veldtochten van Drusus
    Aanleg waterstaatkundige werken in Nederland (de Drusugracht = Neude?, de Drususdam bij Pannerden? ).
Stedelijke ontwikkelingTevens in deze periode de aanleg van het legerkamp Castra Vetera bij Xanten.

9 na C

Veldslag Slag in het Teutoburger Woud : Het Romeinse leger van Neder Germanië wordt verslagen door de Germanen. Dit is de eerste aanzet om niet de Elbe als grensrivier van het Romeinse Rijk te maken.
Drusus ? en wordt vervangen door Tiberius.

14 - 37

Tiberius 

Tiberius keizer van Rome.
Germanicus (zoon Drusus) onderneemt veldtochten in Germanië en richt het kamp Vechten bij Utrecht op als proviandplaats.

28

    Begin van de opstand van de Friezen tegen Tiberius.

37 - 41

 

Caligula 

Tiberius exit, Gaius Caligula keizer van Rome.

41 (tot 45)

 

 

Claudius 

Caligula exit, Clauduis keizer.

43

Verovering van Brittannië

47

Eind van de Frieze opstand. De Friezen onderworpen door Corbulo. Deze heeft daartoe de Gracht van Corbulo laten graven. Dit is waarschijnlijk de Leidse Vliet.

± 50

  Stedelijke ontwikkelingClaudius sticht de stad Keulen
Tijd van het luxueuze "Terra Nepra" aardewerk, gefrabriceerd,in Frankrijk (tot ± 70)
  Claudius besluit dat de Rijn en niet de Elbe als grensrivier van het Romeinse Rijk geldt.
Stedelijke ontwikkelingDe aanleg van forten langs de Rijn (Valkenburg), Utrecht, Nijmegen en wegen op de hogere rivieroevers zijn ter verdediging van de noorgrens van het Romeinse Rijk.
Stedelijke ontwikkelingTongeren wordt uitgebreid en wordt daardoor tot belangrijkste stad in de Nederlanden tijdens de Romeinse overheersing.

54 - 68

Nero 

Exit Claudius, opgevolgd door Nero.

68

Galba 

Nero †, Galba neemt de macht in handen.

69

Otho

VeldslagBataafse opstand.
Opstand van de Bataven onder leiding van Julius Civilis. Vele vestigingen aan de Rijn worden ingenomen, mede omdat de Romeinse troepen gedemoraliseerd zijn. Otho aan de macht als legeraanvoerder van de Romeinse legers in de Rijnstreek, gevolgd door Vitellius. Deze gaat naar Rome en neemt het Rijnleger mee.

Vitellius 

69 (- 79)

Vespasianus 

Vespasianus keizer.

79 (- 81)

 

Titus 

Vespasianus exit, Titus keizer

70

    Vrede tussen de Bataven en de Romeinen. De vrede is getekend terwijl beide partijen op een verwoeste brug over een rivier stonden. De Bataven zijn daarna de beste bondgenoten van de Romeinen geworden.
De naam "Bataven" is spoedig daarna verdwenen, mogenlijk zijn ze in de Franken opgegaan.
    De provincies Germania en Belgica worden afgebakend. Tevens de ontwikkeling van civitates (onderafdeling provincie, later: hoofdplaats van district), pagi (gouwen), het wegennet, en vici (dorpen).
In Elst (in de Betuwe) is een tempel gebouwd als symbool van de vrede tussen Bataven en Romeinen, en ter verering van de Bataafse oppergod Hercules Magusanus.  

77

  De Romeinen ondernemen een strafexpeditie tegen de Bructeren, ten oosten van Nijmegen. Een aantal jaren later zijn de Bructuren van het toneel verdwenen.

79

  Uitbarsting van Vesuvius, verwoesting van Pompeï

81 - 96

Dominitanus 

 

Dominitanus gaf de twee gmilitaire gewesten langs de Rijn de status van provincie: Germania Inferior (hoofdplaats Keulen) en Germania Superior (hoofdplaats Mainz)

92

Legioenvesting Neuss wordt ontruimt wegens succes van de Romeinse macht

96

Nerva 

 

  

98

Exit Nerva

98

Trajanus

Het Romeinse Rijk anno 100 

Keizer Trajanus brengt een definitief bestuur in langs de Rijn. Nederland en Oost-België maken deel uit van de provincie 'Germania Inferior'. West-België behoort tot de provincie Belgica.
De handel bloeit op.
Ulpia Noviomagus (Nijmegen) krijgt de status van municipum. Dit is de hoofdstad van een civitate, en de stad krijgt daarmee een grote mate van zelfbestuur.

± 100

  Algemeen voorkomen van vensterglas

104

  Het 10e legioen te Nijmegen wordt vervangen door een kleiner legioen, de vestiging te Cuyk wordt opgeheven.

117

Hadrianus 

Trajanus ?, gevolgd door Hadrianus

120

Hadrianus geeft het Forum Hadriani (bij Voorburg) marktrechten

138

Exit Hadrianus

138-161

Antonius Pius

 

161-180

Marcus Aurelius

Het begin van de bloeitijd van de Romeinse macht in de Nederlanden

170

  

De Castella van Nijmegen worden definitief opgeheven.
Nijmegen verkeert in een zekere welstand.

172-174

 

Romeinse kust-verterking in Aardenburg.
Het Forum Hadriani krijgt ommuurde grachten ivm plundertochten van de Chauken  

±180

 

 

Het begin van de Frankische invallen

187

 

Vaandelvluchtigen verenigen zich en vallen Gallië en Spanje binnen

193

Septimius Severus

Septimus Severus wordt keizer. Hiermee begint de dynastie van de Severi  
   

Het Romeinse Rijk in 200 

De bloeitijd van het Romeinse Rijk in de Nederlanden.
Langs vele handelswegen ontstaan vic i (hier: landelijke agglomeraties) die wel de bestuurlijke vorm van een stedelijke agglomeratie hebben maar eigenlijke steden zijn er niet.

±200

  Stedelijke ontwikkelingDe Romeinen maakten nederzettingen waaronder Maastricht , Nijmegen en Utrecht. In de tweede eeuw groeide de landbouw en handel onder de Romeinen.

211

Caracalla Severus

Caracalla Severus wordt keizer

213

  Caracalla vocht tegen de Germaanse stam de Allemannen (Allemands), een verzameling van stammen, waaronder de Sueven en de Hermunduri.

217

Elagabalus Severus

 

235


Alexander Severus ?

Alexander vermoord tijdens veldtocht tegen Franken (Mainz).
Einde van de regering van de Severi-dynastie

 

 

Verschillende Romeinse soldaten-keizers volgen elkaar in deze periode op.
Meer informatie op deze link. 

Stedelijke ontwikkelingEen aantal vicis groeien uit tot stedelijke agglomeraties: Turnacum (Doornik ), Coriovallum ( Heerlen), Maastricht. Zo bevond Coriovallum zich op de kruising van de Romeinse wegen van Bavai-Keulen en Xanten-Aken.
De Rijngrens in de Nederlanden wordt opgeheven als gevolg van de overstromingen in het Betuwe-gebied.

253

 

Gallienus (253-268)

 

 ±256

Invallen van de Germanen beginnen elkaar op te volgen

258

De tijd
van de
Frankische
invallen 

De Franken trekken rondom Keulen de Rijn over. De eerste golf vernielde veel plattelandsdorpen, vici en villae, voornamelijk in het huidige België.

259

De tweede Frankische inval liet verwoestingen achter in de Eifel, en het gebied van Reims tot aan Parijs. Ook vanuit dit gebied trekken de Franken naar het noorden en vallen België binnen.
De Franken trekken ook verder naar Spanje.
Franken vallen de Betuwe binnen. Het Forum Hadrianum wordt opgegeven. De Castella langs de Rijn worden verlaten. De Romeinen beginnen zich terug te trekken.

±260

 

Postumus

als bevelhebber van het Bataafse leger    

  De Bataafse legercommandant Postumus laat zich door zijn troepen tot keizer uitroepen. 
Hij houdt de Franken enige tijd tegen. Hij herstelde het centrale gezag en legde de basis van het Gallische Rijk(Gallië, Brittannië, Spanje).
Hij treedt ook op tegen zeerovers (de Kustfranken, ±260 - 261)

266

Postumus treedt nogmaals op tegen de Kustfranken.
Hij brengt de orde terug in het Bataafse gebied.

267

  De verwoesting van Trier, de belangrijkste stad in Germania

268

Victorinus

Exit Gallenius. Victorinus is de eerste "Gallische" keizer

270

Tetricus

 

Tetricus, de 2e Gallische keizer.
De verwoesting van Nijmegen door de invallen van Frankische stammen

273

Romeinse vesting te Aardenburg verwoest

274

Aurelianus

Tetricus wordt overwonnen door Aurelianus

275

 

Bevol-
king
ver-
dwenen 

  De verwoesting van de vicus Fontaine-Valmont (Henegouwen). Deze stad was rijk en had een ingenieus aquaduct.
Zware overstromingen in het kustgebied: Het rivierengebied en het Scheldegebied, alsmede de kuststromen lopen onder water (Duinkerken-II transgressie). De Gallo-Romeinse bewoning in de kustgebieden is door invallen van de Franken en de overstromingen verdwenen 

275-276

  De zwaarste Germaanse aanvallen. Het kustverdedigingssysteem is ingestort.
Trier, Doornik, Tongeren, en het platteland worden verwoest.

284

Diocletianus

(284-305)

Gallië is inmiddels verwoest.
Keizer Diocletianus.Hij weet de invallen van de Franken tot staan te brengen en brengt het Romeinse gezag terug.

286

Diocletianus

Maximianus 

Maximianus wordt mede-keizer en regeert over het noordelijk gebied. Zetelt in Trier.
Caurasius onderneemt strafexpeditie tegen Kustfranken en zuivert kustgebieden van Brittannië en Gallië van zeepiraten

287

        Caurasius sticht het Britse Rijk en laat zich tot keizer uitroepen.
Hij verslaat Maximianus in een zeeslag en wordt daardoor mede-keizer
Maximianus treedt op tegen Franken bij Keulen. Trier wordt weer verwoest.

±290

Maximianus onderwerpt Batavia, waar Franken zich hebben gevestigd.
Hij steekt de Rijn over en vestigt een kamp, waarschijnlijk bij Ermelo.

293

      Instelling van de Tetrarchie (4 keizers).
Constantinus Chlorus wordt (mede-)keizer van Gallië

293

Constantinus Chlorus verslaat Caurasius.
Caurasius ? door Allectus; neemt macht Brittannië over.

294-295

Constantinus Chlorus treedt tegen Franken in Rijndelta op ivm samenwerking Franken met Caurasius.

296

 

Maximianus

Constantinus Chlorus steekt over naar Brittannië en verslaat Allectus

± 300

Diocletianus

Het Romeinse Rijk in 300 

Herstel van de Rijngrens.
Het zijn voornamenlijk de Franken die de Nederlanden bevolken. De Franken vormen een coalitie van Germanenstammen: Sicambren, Bructeren, Tencteren, en Bataven. Er zijn twee groepen: de Ribuariërs (omgeving van Keulen) en de Saliërs (Betuwe).
De Chinezen vinden het kompas uit

306

Constantijn de Grote (-337)

Diocletianus, opgevolgd door Constantijn de Grote.Talrijke gevangenen worden geplaats in de Belgische en noord-Franse streken

313

  

  

Maximinianus exit.
Keulen krijgt een bisschop. Via Keulen en noord-Frankrijk begint het Cristendom langzaam de Nederlanden binnen te komen.
Het Edict van Milaan  (De zogeheten kerkvrede).
Het jaar van de erkenning van het christendom door de Romeinse overheid

 

Romeins verdedigingssysteem wordt heropgebouwd. Bewaking langs rivieren en wegen.

325

Het concilie van Nicea bepaalt dat Pasen moet worden gevierd op de zondag na de eerste volle maan in de lente.

337


Constantius Chlorus
(337-350)


Constantijn II
(337-361)  

Exit Constantijn de Grote.

341

De Saliërs (Franken) mogen zich van de Romeinen in Batavenland vestigen

342

De eerste Frankische vestiging ten zuiden van de Rijn is een feit.

343

Servatius, Bisschop van Tongeren, neemt deel aan de christelijke bisschoppensynode in Serdica.

 

Onderlinge
strijd

Constantijn II haalt Germaanse stammen te hulp voor onderlinge machtsstrijd met Chlorus.

± 350

Julianus
(353-363) in
De Nederlanden

Constantius Chlorus exit
Leger-aanvoerder Julianus (Julius de Afvallige) voort oorlogen in de Nederlanden. 
 


Meerdere keizers in deze periode 

Er zijn weer overstromingen. De rivieren worden breder door het stijgende zeewater. Germaanse stammen beginnen zich te roeren. Germaanse stammen gaan op in de Friezen in het Noorden, de Saksen in het Oosten en de Franken in het Zuiden. De Germanen vallen de Romeinen regelmatig aan.
De Rijnforten worden verlaten.
Germanen vallen België binnen en plunderen Romeinse villae.

357

  VeldslagDe Slag bij Straatsburg: De Alamannen vielen (opnieuw) het West-Romeinse rijk binnen maar bij deze slag werd hun leider gevangen genomen.

± 358

  Salische Franken mogen zich van Julius de Afvallige vestigen in Toxandrië, het huidige Noord-Brabant. Dit, omdat hun gebied met wateroverlast te kampen heeft.

359

  Servatius, Bisschop van Tongeren, neemt deel aan de christelijke bisschoppensynode in Rimini.

361


Julianus de Afvallige

Constantijn II exit.
Julius de Afvallige wordt keizer. Einde van de oorlogen van Julius de Afvallige. De forten langs de Rijngrens worden hersteld.

363

  Julianus exit. Het begin van het einde van de Romeinse macht

365

Germaanse
invallen

  Julianus †, Germanen steken de Rijn over bij Keulen.

367

  Germanen en Saksen veroorzaken moeilijkheden langs Kanaalkust

368-373

  Nieuwe aanvallen van Germanen en Saksen.

373

  Saksen worden door Romeinen overwonnen bij Deusone(Diesen, Noord-Brabant).

388

  Franken (onder Theodosuis) steken Rijn over bij Neuss (Düsseldorf) en dringen door tot in het Kolenwoud (België)
Arbogastes (Romeinse legeraanvoerder) verslaat hen en drijft ze terug tot de andere kant van de Rijn.
De situatie in de Nederlanden verslechtert.

 

  Italië wordt bedreigt door invallen Goten en Wandalen. Een groot deel van het leger in Noord-Gallië wordt teruggetrokken naar Italië. De Grenzen zijn nu niet meer bewaakt en staan volledig open. Een grote inval kan niet lang meer uitblijven (406).

393

  Laatste olympische spelen. Deze worden verboden door Honorius in 394

395

Honorius (395-423)

 

± 400


Verschillende keizers


Het Romeinse Rijk in 400 

Clodio (koning der Salische Franken) bezet Doornik.
Invasie van Angelen en Saksen in het Friese gebied. Ze bouwen primitieve hutten tussen de Groningse en Frieze stallen op de wierden en terpen. De meesten trekken verder, richting Brittannië. De huidige Friezen komen voort uit de vermenging van de indringers die gebleven zijn en de Friezen.
Germaanse stammen vallen Gallië en Spanje binnen.

406

De Grote invasie van Germanen in Gallië. 

Marcus

regeerde in deze periode

Op oudjaarsavond 406 trekken Wandalen, Bourgondiërs, Sueven en Alanen massaal de Rijn over bij Mainz.
Gallië wordt geheel overspoeld.
Constantius III (Engeland) valt Gallië binnen en strijdt tegen de Germanen maar veliest uiteindelijk.

> 406

 

De Romeinse macht is in de Nederlanden verdwenen

Salische Franken breiden hun gebied naar het zuiden uit.
 
Laatste update op 20/11 2009

Terug Home Boven Verder