DE SOEVEREINE REPUBLIEK (1648-1795)

Deel 3: 1700 - 1795
Het verval en de komst van Napoleon

Klik hier voor een verklaring van de gebruikte pictogrammen.
Verklaring  kolom "Regenten":
O=Overheersing door buitenlandse macht, K=Koning, LV=Landvoogd over de Zuidelijke Nederlanden, RP = Raadspensionaris van het gewest Holland, SH=Stadhouder 

Jaartal   Regenten  Gebeurtenissen 
 O K LV RP  SH 
1700           Protestant West-Europa (behalve Engeland) begint geleidelijk over te gaan op de Gregoriaanse kalender. 
      Tweede Delingsverdrag: Verdere verdeling van de Spaanse erfenis tussen de Republiek, Frankrijk en Engeland. 
      Karel II (koning van Spanje) †. Wordt opgevolgd door Philips van Anjou, kleinzoon van Lodewijk XIV
      Frankrijk Lodewijk eist dat Philips van Anjou erkend wordt als Philpps V, koning van Spanje. Dit is in strijd met de verdelingsverdragen.
      Het weefgetouw wordt uitgevonden.
1701             Engeland Door een verbond tussen Engeland en Ierland ontstaat het United Kingdom
      Maximiliaan Emanuel II kiest zijde van Frankrijk. Daardoor kan Lodewijk XIV de zuidelijke Nederlanden bezetten
     

Maximiliaan Emanuel II gaat terug naar Beieren ivm met situatie aldaar. Wordt opgevolgd door markies van Bedmar
7 sep     Haags Verbond tussen Engeland, de Republiek en de keizer van Oostenrijk De opdeling van Spaans Italië en de Spaanse Nederlanden.
      Oostenrijk begint oorlog in Noord-Italië
1702   19 mrt       Willem III †. Begin tweede stadhouderloze tijdperk.
mei     Frankrijk De Republiek en Engeland verklaren de oorlog aan Frankrijk en Spanje
23 okt     Nederlands-Engelse vloot verslaat de Franse en Spaanse vloot in de Vigorbaai.
1703       Engeland  Samuel Pepys † (Brits marine-officier) 
Nederlands-Engelse troepen bezetten Keulen
1704       Maximiliaan Emanuel II teruggekeerd uit Beieren en is voor 2e maal landvoogd van zuidelijke Nederlanden
Grote zeevaart / VOC / WICBouw van kerk op Kaap de Goede Hoop
Nederlands-Engelse troepen bezetten Gibraltar
1705       Wetenschap Maria Sibylla Merian produceert haar Gedaanteverandering van een vlinder
G. E. Rumpkins publiceert zijn (haar?) d'Ambainsche Rariteitenkamer
Muziek Händels eerste opera Amira heeft zijn premiere in Hamburg
1706        

Engeland
+Nederlanden

VeldslagSlag bij Ramillies: Gebied van Maximiliaan Emanuel II wordt ingeperkt tot Namen en Luxemburg Brabant en Vlaanderen onder toezicht van Engels-Staatse regering (Raad van State).
      Muziek Pachelbel † (Componist, 1653-1706)
1707       Oprichting Anglo-Bataafse conferentie als toeziend orgaan op Raad van State
Engeland Het United Kingdom wordt uitgebreid met Schotland en Wales
Johan Willem Friso stadhouder van Friesland
1708       Johan Willem Friso stadhouder van Groningen
Frankrijk Nederlands-Engelse troepen bezetten Lille (Rijssel)
1709 29 okt     De Republiek en Engeland tekenen het Barrieretraktaat tegen Frankrijk
1710       Eerste electrostatische generator door Francis Hauksbe
1711       Geboorte  W. Boyce (Engels componist)
1712         Maximiliaan Emanuel II erkend als souverein van de zuidelijke Nederlanden onder Spaans bewind (Namen en Luxemburg)
VeldslagSlag bij Denain: Frans leger verslaat de Nederlandse troepen
      Valentijn (dominee VOC) onder dwang Jan van Riebeeck (VOC) terug naar Nederland.
      Newcomen vindt de stoompomp uit.
      Begin van verkenning van Missouri
1713       Muziek Corelli † (Componist, 1653-1713)
Nederland en Engeland tekenen tweede verdrag tegen Frankrijk
Frankrijk Franse troepen bombarderen Willemstad op Curaçao
Nederlandse Staten-Generaal sluit vrede met Frankrijk
1714           Jozef van Königsegg benoemd tot minister om namens Karel IV de zuidelijke Nederlanden over te nemen
26 jun       De Republiek sluit vrede met Spanje
        Geboorte C. P. E. Bach (Duitse componist, zoon van J. S. Bach)
7 okt       Vanwege de belasting op bier breken er in Alkmaar rellen uit.
1715         Einde van de kleine ijstijd
29 jul       Veel Spaanse galjoenen zinken ten gevolge van een storm voor de kust van Zuid-Amerika
22 aug       Muziek Watermusic van Händel beleeft zijn premiere in Londen
1716         Anglo-Bataafse conferentie wordt ontbonden.
6 feb       Het verbond tussen Nederland en Engeland wordt vernieuwd
25 jun       Eugenius van Savoye wordt landvoogd van zuidelijke Nederlanden (?)
9 okt       Engeland en Frankrijk tekenen vredesverdrag
1717 4 jan       Nederland, Engeland en Frankrijk sluiten een vredesverdrag, de Triple Alliantie
25 dec       Stormvloed teistert de kusten van Nederland. Grote overstromingen, vele doden.
1718 9 jan       Frankrijk Frankrijk verklaart Spanje de oorlog
17 dec       Engeland Engeland verklaart Spanje de oorlog
1719 23 sep       Liechtenstein splitst zich af van het Duitse keizerrijk
1720 12 sep       Jacob van Hoornbeek wordt raadspensionaris
1721 24 mrt       Muziek J. S. Bach begint aan zijn Brandenburgse Concerten
27 mrt       Frankrijk Frankrijk en Spanje tekenen het Verdrag van Madrid
13 jun       Engeland Ook Engeland tekent het Verdrag van Madrid
1722 17 mrt       Willem K. H. Friso aangewezen als stadhouder van Drenthe
5 apr       Jacob Roggeveen ontdekt Paaseiland
2 nov       Willem K. H. Friso aangewezen als stadhouder van Gelderland
1723 23 apr       Cornelis Steenhoven wordt aardsbisschop van Utrecht
1724 7 apr       Muziek De Johannes Passion van J. S. Bach beleeft zijn permiere in Leipzig
1725         Muziek Twee opera's van Händel beleven hun premiere in Londen
1726         WetenschapValentijn publiceert zijn Oud en nieuw Oost Indiën
9 aug       Nederland telkent het Verdrag van Hannover
1727         Simon van Slingelandt wordt raadpensionaris
  31 mei       Nederland, Engeland en Frankrijk tekenen het Verdrag van Parijs
1728         Muziek Opnieuw beleven twee opera's van Händel hun premiere in Londen
1729         Elektrische geleiding ontdekt door Stephen Gray.
15 apr       Muziek De Mattheus Passion van J. S. Bach beleeft zijn permiere in Leipzig
25 jul       Noord Carolina wordt een kolonie.
16 sep       Willem K. H. Friso geïnstalleerd als stadhouder van Groningen
12 okt       Willem K. H. Friso geïnstalleerd als stadhouder van Gelderland
21 nov       Nederland tekent het Verdrag van Sevilla. Dit was eerder op 9 november ondertekend door Spanje, Frankrijk en Engeland
1730         zeevaart/VOC/WIC cultuur en wetenschap Bouw van het Rode Huis in Jakarta. Het bestaat nu nog.
16 apr       Willem K. H. Friso geïnstalleerd als stadhouder van Drenthe
1731         WetenschapIn Duitsland wordt een etiquetteboek gepubliceerd
2 feb       Muziek Weer een opera van Händel die zijn premiere in Londen beleeft
16 mrt       Nederland en Engeland tekenen het Verdrag van Wenen
3 sep       Willem K. H. Friso geïnstalleerd als stadhouder van Friesland
22 dec       Het volk komt in opstand tegen belasting op vlees
1732         Muziek Geboorte J. Haydn (Duitse componist) 
20 feb       De Staten van Holland ratificeren het Verdrag van Wenen
1733         Veel Spaanse galjoenen zinken ten gevolge van een storm voor de kust van Zuid-Amerika
        De schietspoel wordt uitgevonden.
        Georgia wordt de 13e en laatste kolonie.
22 mrt       Joseph Priestly lost koolzuur op in water (en vindt daarmee spuitwater uit)
1734 24 mrt       Willem K. H. Friso trouwt met Anne van Hannover, dochter van George II
1735 30 nov       Staten van Holland verbieden de Vrijmetselarij
1736           Simon van Slingelandt treed af.
1737 4 apr       Anthonie van der Heim geïnstalleerd als raadspensionaris
1740 9 okt       zeevaart/VOC/WIC Gouverneur-generaal van Batavia, Adriaen Valckenier, staat toe dat er 8000 Chinezen worden vermoord
1741         Muziek Vivaldi † (Componist, 1678-1741)
13 apr       Oproer vanwege de slechte kwaliteit van brood
16 sep       Muziek Premiere van Händels Messiah in Dublin
25 dec       Anders Celsius vindt de schaal van Celsius uit
1742 11 jun       Benjamin Franklin komt met de Franklin stove, een soort kachel
1743         Muziek Geboorte  L. Boccherini (Italiaans componist)
1744         Vijf planeten staan op een rijtje aan de hemel. Dit komt ook voor in  mei 2002.
        Het Franse leger valt de Zuidelijke Nederlanden binnen
1745 8 jan     Nederland tekent met Engeland, Oostenrijk, en Saksen het Quadruple Alliance tegen Pruisen
1746       De eerste condensator in Nederland gemaakt door Petrus van Musschenbroek
      Brussel en Antwerpen worden ingenomen door de Franse troepen
  Willem Buys wordt raadpensionaris
23 sep     Jacob Gilles aangewezen als staatspensionaris
1747 17 apr     Franse troepen bezetten Zeeuws-Vlaanderen
apr/mei     Willem aangewezen als stadhouder in Zeeland, Holland, Utrecht en Overijssel
16 mei     Willem admiraal-generaal van de Nederlanden
16 sept     Bergen op Zoom bezet door de Franse troepen
7 nov     Orangisten roeren zich olv. Daniel Raap
9 dec     Nederland en Engeland sluiten militair verbond
1748       Muziek J. H. Klein † (Componist, 1688-1748)
26 jan     Nederland sluit met Engeland, Oostenrijk en Sardinië verdrag tegen Frankrijk
1 apr     Men vindt de resten van Pompeï
7 mei     De Fransen bezetten Maastricht
28 juni     Oproer in Amsterdam nav. openbare executie. Zo'n 200 inwonders †
26 dec       Frankrijk Frankrijk en Oostenrijk sluiten verdrag over de zuidelijke Nederlanden
1749 21 juli       Pieter Steyn raadspensionaris
1750         Muziek J. S. Bach † (Componist, 1685-1750)
3 jan       In Haarlem relletjes nav. belastingen
8 feb       Engeland Lichte aardbeving in Londen
17 mei       Ook in Gorinchem relletjes nav. belastingen
7 aug       zeevaart/VOC/WIC Slaven komen in opstand op Curaçao
1751 12 sep       Amsterdam houdt de vorming van een getto voor Joden tegen
  22 okt         Willem K H Friso †
1752           cultuur en wetenschap Stichting Hollandse Maatschappij der Wetenschappen in Haarlem  (= oudste academie)
10 mei         Benjamin Franklin deed onderzoek naar bliksem. Op 10 juni laat hij zijn beroemde vlieger op.
3 sep         Engeland gaat over op de Gregoriaanse kalender
1753           Dijkdoorbraak bij Rijn t.o.v. Arnhem, waardoor de gehele Liemers onder water loopt.
Egbert Douwes ( - 1806) begint zaakje in koloniale waren in Joure
1755           Spaans galjoen Deliverance zinkt bij Florida
1756           Muziek Geboorte W. A. Mozart (Duitse componist) 
         

Engeland Frankrijk Begin van de Zevenjarige Oorlog (tussen Engeland en Frankrijk, tot 1763)

1758 27 mrt         VeldslagSlag bij Emmerich: Engelse troepen verslaat het Franse leger
25 dec         De komeet van Hally wordt voor het eerst gezien
1759           Muziek G. F. Händel † (Componist, 1685-1759)
          cultuur en wetenschap Het Naturaliënkabinet wordt opgericht in Haarlem tbv het beheer van de collectie van de Hollandse Maatschappij der Wetenschappen
16 jan         Engeland cultuur en wetenschap In Londen wordt het British Museum geopend
24 nov         De Vesuvius heeft een uitbarsting
1760           zeevaart/VOC/WIC cultuur en wetenschap Bouw van het Huis de Klerk in Jakarta. Het bestaat nu nog als Arsip Nasional (nationaal archief).
1762           Muziek F. Geminiani † (Componist, 1680-1762)
1763           De stoommachine wordt uitgevonden door James Watt
1764           Muziek Locatelli † (Componist, 1695-1764)
UItvinding automatisch weefgetouw, de Spinning Jenny.
1766 14 feb         zeevaart/VOC/WIC Gouverneur Falck sluit met rebellen het Verdrag van Batticaloa
1767 13 mei         Muziek Opera van Mozart beleeft premiere in Salzburg
1768 6 dec         WetenschapIn Schotland wordt de eerste Encyclopedia Brittannica gepubliceerd
1770           Muziek Geboorte van Ludwig van Beethoven (Duits componist, 1770 - 1827)
19 apr         zeevaart/VOC/WIC Amsterdam koop 1/3 deel van Suriname op
1771 16 nov         zeevaart/VOC/WIC Amsterdam en de West-Indische Compagnie delen Suriname op
1772           Pieter van Bleiswijk wordt raadpensionaris
  11 mei         Theater in Amsterdam brandt af: 18 †
1774 4 mrt         William Herschel ziet voor de eerste keer de Orion nevel
19 apr         Muziek Een opera van Glück beleeft zijn premiere in Parijs
1 aug         Joseph Priestley ontdekt zuurstof
1775           Alexander Cumming (GB) vindt de zwanehals uit (stankafsluiter toilet)
7 jun         UItbreken onafhankelijkheidsstrijd: United Colonies verandert naam in United States
22 aug         Engeland Koning George III van Engeland verklaart dat de koloniën rebelleren
14 nov         De Nederlandse kusten worden geteisterd door overstromingen
1776 2 aug         De V.S. tekenen de Verklaring van onafhankelijkheid
1778           Joseph Brama (GB) vindt de stortbak voor een toilet uit
6 feb         Engeland verklaart Frankrijk de oorlog
4 sep         Amsterdam tekent een handelsverdrag met de rebellerende staten van Amerika
1779 16 jun         Engeland Spanje verklaart de oorlog aan Engeland om de V.S. te steunen
31 dec         Een Engelse vloot valt Nederlandse koopvaardijschepen aan
1780           Alosio Galvani maakte de de eerste generator.
20 dec         Engeland Engeland verklaart de oorlog aan Nederland (4e Engelse Oorlog).
1781           Einde van de onafhankelijkheidsstrijd.
3 feb         zeevaart/VOC/WIC St. Eustatius bezet door de Engelsen.
13 mrt         William Herschel ontdekt Uranus.
5 aug         Slag bij de Doggersbank: de Nederlandse tegen de Engelse vloot
1782 19 apr         Nederland erkent de V.S.
1783 14 jan         Vrede van Parijs: Vredesverdrag tussen Engeland en de V.S. Engeland erkent de onafhankelijkheid van de V.S.
feb         Spanje en Zweden erkennen de V.S.
5 jun         Joseph and Jacques Montgolfier maken de eerste ballonvlucht
15 jul         De eerste stoomboot (Pyroscape) vaart in Frankrijk
1784           cultuur en wetenschap Uit de erfenis van Pieter Teyler van der Hulst wordt een museum opgericht (Het Teylersmuseum te Haarlem).
20 mei         Engeland Nederland en Engeland sluiten vrede (Vrede van Parijs)
1785           Verbetering stoommachine
7 jan         Eerste ballonvlucht over het Kanaal
12 jul         Eerste bemande ballonvlucht in Nederland
10 nov         Frankrijk Nederland en Frankrijk sluiten verdrag
1786 4 sep         Oranjegezinde troepen plunderen Hattem en Elburg
1787           William Herschel ontdekt manen van Uranus
6 jul         Oranjegezinde troepen bezetten Wijk bij Duurstede
13 sep         Het Pruisische leger trekt Nederland binnen. Patriotten in Utrecht vluchten naar Amsterdam
17 sep       Het Pruisische leger bezet Gorinchem
10 okt       Amsterdam geeft zich over aan de Pruisen
6 dec       Laurens Pieter van de Spiegel aangewezen als Raadspensionaris
1788         Muziek C. P. E. Bach † (Componist, 1714-1788)
        Georgia, Connecticut en Massechusetts ondertekenen de grondwet van de V.S. In september wordt New York de hoofdstad
15 apr         Engeland, Nederland en Pruisen sluiten vredesverdrag
13 aug       Pruisen sluit zich aan bij de Nederlands-Engelse alliantie tegen de oorlog tussen Rusland en Zweden
1789 30 apr       George Washington wordt de eerste president van de V.S.
14 jul       Frankrijk De Franse revolutie breekt uit met de val van de Bastille
1790 11 jan       Statisten and Vonckisten verenigen zich als België
29 mei       Rhode Island is de 13e en laatste staat die de grondwet van de V.S. erkent
2 dec       Een Oostenrijks leger bezet Brussel
1791         Muziek Mozart †
        Opheffing West-Indische Compagnie.
4 mrt       Vermont wordt de 14e staat
20 jun       Frankrijk De Franse koning Louis XVI wordt gevangen genomen
20 aug       De Deen Vitus Jonas Bering ontdekt Alaska
1 oct       Willem Frederik trouwt met zijn nicht prinses Frederika Louise Wilhelmina van Pruisen
1792         Voor het eerst wordt kolengas gebruikt voor verlichting.
23 feb       Muziek Een Symphony van Joseph Haydn beleeft zijn premiere
1 apr       De Groningse feministe Etta Palm eist het recht tot scheiden op
21 dec       Frankrijk Vorming van de 1e republiek in Frankrijk
1793 9 jan       Willem Frederik richt 2 artilleriebrigades op
1 feb       Frankrijk Frankrijk verklaart de oorlog aan Nederland en Engeland
11 feb         Het Pruissische leger bezet Venlo
24 feb       Franse troepen bezetten Breda
4 mrt       Franse troepen bezetten Geertruidenberg
19 mei       zeevaart/VOC/WIC Nederland bezet het Franse St. Maarten
18 nov       Frankrijk cultuur en wetenschap In Parijs wordt het Louvre geopend
1794 16 jun       De grootste korenmolen (De Walvisch) wordt gebouwd
okt       Franse troepen bezetten 's Hertogenbosch en Venlo
nov       Franse troepen bezetten Maastricht en Nijmegen
1795 16/18 jan       Franse troepen bezetten Utrecht en Amsterdam. Willem V vlucht via Scheveningen naar Engeland
5 feb         Zeeland geeft zich over aan Frankrijk
7 feb       zeevaart/VOC/WIC Willem V accepteert dat Engeland de Nederlandse koloniën overneemt
5 mrt       In Amsterdam wordt op de Dam de Revolutie gevierd
29 mrt       Muziek Beethoven debuteert als pianist
16 mei           Haags Verdrag: De Bataafse Republiek wordt een vazalstaat van Frankrijk
16 sep       zeevaart/VOC/WIC De Engelsen bezetten Kaapstad

Laatste update 15/5 2013

Terug Home Boven Verder