DE LATE MIDDELEEUWEN (1300-1555)

Deel 2: 1350 - 1477
De Bourgondische overheersing

De Nederlanden maken nog steeds deel uit van het Duise Rijk. De periode tot 1477 (Slag bij Nancy) wordt bepaald door de Bourgondische overheersing.
In 1363 Krijgt Philips de Stoute het Hertogdom Bourgondië en  Philips de Goede (zijn kleinzoon) weet dat uit te breiden tot een Bourgondisch Rijk. Hoewel hij leenheer is van de Duitse Keizer, gedraagt hij zich steeds meer als een onafhankelijke vorst. Na een verdrag (de Zoen van Delft) met Jacoba van Beieren, die de heerschappij had over Holland, Zeeland en Henegouwen, kreeg Philips uiteindelijk de heerschappij over de lage landen, met uitzondering van Friesland.
Karel de Stoute, Philips' zoon, volgt hem op en weet het Bourgondischr Rijk tot één geheel te smeden, door inlijving van Lotharingen. Lotharingen maakt zich los en dat betekent het einde voor Karel en het Bourgondische Rijk. Na zijn dood vallen de Fransen het hertogdom Bourgondië binnen.

Klik hier voor een verklaring van de gebruikte pictogrammen.

Jaartal Vlaan-
deren
Hene-
gouwen
Holland
Zeeland
Noord.
Neder-
landen 
Gelre
Oversticht
Brabant & Zuid. Nl.  Bijzonderheden 

1350

  L                   Uitbreken Hoekse en Kabeljauwse twisten

1351

Willem V (Holland) overwint zijn moeder Margaretha in zeeslag

1354

     

Marga-
retha  

Willem V  

Vrede tussen Willem V en Margaretha
Willem V Graaf van Holland en Zeeland, Margaretha houdt Henegouwen
  Engeland (Eduard III) X Frankrijk (Jan de Goede) 

1355

Blijde Inkomste Blijde Inkomste, grondslag voor Brabantse Standenstaat. Zie stedenverbond in 1343.

1356

Willem V   

        Margaretha †
Henegouwen ook aan Willem V
Franse Koning: Jan de Goede, zijn zoon Philips (de Stoute) 
  Fransen verslagen door Engelsen in Zuid-Frankrijk 

1357

De eerste Hanzedag: Hanzesteden verenigen zich tegen Brugge en Vlaanderen. Dit tgv conflict met een Duits schip in het Zwin.

1358

Albrecht van Beieren 

Willem V opgesloten wegens krankzinnigheid.
Albrecht van Beieren (broer Willem) nam gezag over.

1360

      Albrecht overwint Kabeljouws oproer in Delft; de rust keert weer.

protest van Kabeljouwen in Delft

1361

  Hertogdom Bourgondië vervalt aan de Franse staat. 

1362

Beweging onder de standen

Ook in Holland ontstaat een beweging onder de standen.
Grote overstromingen tgv stormvloeden aan de Noordzeekusten
   

Eduard zet broer Reinoud III gevangen

Einde conflict tussen broers Eduard en Reinoud III in Gelre: Eduard zet Reinoud gevangen in slot Nijenbeek (bij Voorst).
    Slot van Heer van Voorst (Zwolle) geslecht.

1363

  Philips de Stoute krijgt van zijn vader Hertogdom  Bourgondië in leen. 

1369

Philips de Stoute trouwt met Margaretha van Male (dochter van Graaf van Vlaanderen) 

1370

Nieuw
Muiderslot

Albrecht van Beieren laat nieuw Muiderslot bouwen op fundamenten v/h oude slot.

1371

 

Gelre
x
Gulik

Brabant
x
Gulik

Oorlog tussen Brabant en Gulik Gelre kiest zijde van Brabant.
VeldslagSlag bij Aken: Gelre versus Gulik. Gelre wint. Eduard ? (na slag).
Reinoud III ook † (in Nijenbeek)..
 

Geen bewind

  Door † van Uduard en Reinhoud III geen bewind in Gelre. Opleving twisten Heekerens (Machteld van Gelre, dochter van Reinoud II) en Bronkhorsten (Willem van Gulik).

1375

Landbrief in Nedersticht

   

De Landbrief, een verbond in Nedersticht, gesloten onder Bischop Arnold van Hoorn. Dit is vrijwel hetzelfde als de "Blijde Inkomste"
Reimerswaal, de derde stad in Zeeland na Middelburg en Zierkikzee, krijgt stadsrechten.

Eerste dijkdoorbraak en overstroming van de Grote Waard bij Dordrecht

1376

    Vrede van Stralsund: Denemarken sluit vrede met de Hanze
Tweede dijkdoorbraak en overstroming van de Grote Waard bij Dordrecht

1377

Willem van Gulik

Willem van Gulik (14 jaar) wordt Hertog van Gelre en Graaf van Zutphen.
Eind van de twisten in Gelre.

1378

  Begin van het Westers Schisma (tot 1417).

1380

Charles V † (Koning van Engeland)

1382

Gorinchem krijgt stadsrechten van de Heren van Arkel

1384

Lodewijk II van Male †
Vlaanderen en Artesië aan Philips de Stoute 

1385

Dubbele huwelijksplechtigheid:
Willem VI (zoon/opvolger) Albrecht huwt dochter van Philips de Stoute.
Jan zonder Vrees (zoon/opvolger) Philips de Stoute huwt dochter Albrecht.

1391

  Chinezen vinden het WC-papier uit.

1392

Albrecht
x
Hoeken

Aleid van Poelgeest (adelijke dame, vriendin van Albrecht) door Hoeken in Den Haag vermoord.
Albrecht treedt hard tegen Hoeken op.

1393

 

Gelre + Gulik

Hertog van Gulik †
Willem van Gulik neemt Gulik over. Relaties tussen Gelre en Nederrijnse gebieden worden versterkt

1394

    Derde dijkdoorbraak en overstroming van de Grote Waard bij Dordrecht
Mogelijk geboortejaar van Johannes Gutenberg, uitvinder van de boekdrukkunst.

1396

Albrecht
x
Friesland

Albrecht voert verschillende oorlogen tegen Friesland
 

Hollanders macht in Friesland

Staveren bezet door Hollanders

Staveren wordt kort bezet door de Hollanders, die eindelijk wat macht in Friesland lijken te krijgen.

1397

      Willem Breukelsz vindt haringkaken uit.
s' Heerenbergh krijgt stadsrechten.

1398

Eerste vermelding van Zwartsluis (Swarte Sluys)

1400

Einde van oorlogen Albrecht tegen Friesland
Begin bouw van kerk op eiland Schokland

1402

Willem van Gulik ?

Hertog Willem van Gulik ?

1403

  Engelbrecht van Nassau wordt Heer van Breda. Het landgoed Baarle (van Breda) wordt hiermee Baarle-Nasssau en. krijgt een officiële status.

1404

   

Albrecht †
Willem VI

Albrecht †
Willem VI

    Philips de Stoute †. Jan zonder Vrees (zoon) volgt Philips de Stoute op. 
Albrecht †. Willem VI (zoon) volgt Albrecht op. 
        Jacoba van Beieren geboren, dochter van Willem VI 

> 1404

Willem VI
x
Kabeljauwen & Heren van Arkel

Reinald IV van Gelre en Gulik  steunt van Arkel

Willem VI bindt de strijd aan met de Kabeljauwse leiding: de Heren van Arkel
Deze wordt gesteund door Gelre

1412

Gorkum en Land van Arkel => Willem VI

Leerdam => Willem VI

Willem VI neemt Land van Arkel, Gorkum en Leerdam van Van Arkel en Reinald IV
      Twente verkrijgt Landrecht

1414

 

Begin Concilie van Konstanz

1417

Jacoba van Beieren

Willem VI †
Jacoba van Beieren regeert als gravin over Holland, Zeeland, Henegouwen
Herleving Hoekse en Kabeljauwse twisten. 

Einde Concilie van Konstanz, einde van het Westers Schisma.

   

Gorkum ingenomen door Kabeljauwen

 
 

Gorkum ontzet door Hoeken 

De Hoeken met Jacoba van Beieren aan het hoofd, onzetten Gorkum.
Willem van Arken (zoon van Jan), leid Kabeljauwen, ? bij belegering Gorkum 

1418

Ridderschap en steden stellen verbond op

In Gelre stellen het ridderschap en de Kwartiersteden Zutphen, Arnhem, Nijmegen, Roermond een verbond op, waarvan de inhoud grotendeels gelijk is aan de "Blijde Inkomste"
Het Hanzeverbond wordt opgedeeld in kwartieren. De Nederlandse Hanzesteden vallen onder Deventer.

1419

Hertog van Gelre legt zich bij eisen neer.

Twisten in Frankrijk
Jan zonder Vrees † bij Monterau (aan de Yonne) tijdens bespreking met dauphin.
Philips de Goede (zoon) volgt op. 
          Frankrijk vsus Engeland
+ Philips de Goede
Philips wreekt zich op de moord van zijn vader, en sluit zich aan bij Engeland in de strijd tegen Frankrijk. Neemt zelfs Jeanne d'Arc mee. 
 

Steden kiezen kant van Philips de Goede

Machtsstrijd Jacoba X Philips 
      Philips de Goede zint op mogelijkheid om gebied tussen Bourgondië en Vlaanderen tot ëën geheel te smeden. 

1421
(nov)

St. Elizabethvloed. De Grote Waard bij Dordrecht wordt voor de vierde maal overstroomd en de Biesbosch ontstaat. Gevolg van gebrekkig onderhoud dijken tijdens opleving Hoekse en Kabeljauwse twisten. 

1428

Philips de Goede

Jacoba (gravin) 

Zoen van Delft

Philips de Goede

Jacoba (gravin) 

Jacoba en Philips verzoenen zich met elkaar.
Philips regeert in Holland, Zeeland en Henegouwen, Jacoba wordt (in naam) gravin.. 
          Jacoba hertrouwt met Frank van Borselen.
Geruchten opstand tegen Philips
Philips zet Frank gevangen. 

1426

Philips belegert Amersfoort.

1428

Bunschoten wordt verwoest ivm  hun hulp aan Amersfoort

1429

Jeanne d'Arc bij Compiegne ten strijde tegen de Engelsen en de Bourgondiërs

1430

Hertog van Brabant en Limburg †
Geen erfgenamen: Hertogdom Brabant vervalt aan Bourgondië 
Jeanne d'Arc gevangen in Compiegne

1431

Jeanne d'Arc † op de brandstapel

1433

     

Exit Jacoba van Beieren

Jacoba doet afstand van alle rechten.
Philips wordt graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen
Jacoba en Frank wonen in slot Teylingen, Leiden 

Hene-
gouwen

Zeeland

Holland

1434

Kampen
x
Zwolle 

Geschil tussen Zwolle en Kampen inzake oorlogskosten en aanvoer graag op markt te Zwolle

1436

    Jacoba van Beieren †
 

+ Luxemburg

Bourgondië

Philips koopt Hertogdom Luxemburg op.
Het Bourgondische Rijk is nu een feit.
Philips is in feite leenheer van de Franse koning en Duitse keizer maar gedraagt zich als zelfstandig vorst
 
 
 
 
 

1438

Holl. steden
X
Lübeck c.s

Holl. steden
X
Lübeck c.s

Holl. steden
X
Lübeck c.s

Wendische oorlog: Oorlog tussen Hollandse steden en Wendische steden Lübeck, Rostock, Stralsund, Greifswald.
       

Kampen
x
Zwolle

      Geschil tussen Zwolle en Kampen inzake oorlogskosten en aanvoer graag op markt te Zwolle
      Grote overstromingen bij Tiel door dijkdoorbraak Waal

>
1440

Residenties te Dijon, later Gent en Brussel.
Brussel wordt uiteindelijk de hoofdresidentie. 

1441

Einde
oorlog 

Einde
oorlog 

Einde
oorlog 

Einde van de Wendische oorlog.
Kampen sluit zich opnieuw bij Hanze aan. Ook Doesburg sluit zich bij de Hanze aan.
Definieve oplossing pas bij Vrede van Utrecht (1474).
Elburg heeft Vitte in Zweden

1442
-
1445

Dortrecht
X
Gelre 

 

Gelre
X
Dortrecht 

Handelsoorlog tussen Dortrecht en Gelre

1448

      Geschil tussen Kampen en Zwolle, Deventer, Zutphen en Duitse Hanze inzake brug over IJssel bij Kampen

1450

Johannes Gutenberg vindt in Mainz de boekdrukkunst uit

1452

Bouw St. Eusebiuskerk in Arnhem

1453

Val van Constantinopel.
De Turken nemen de stad in. Het einde van het Byzantijnse Rijk
Philips de Goede hield banket (Het feest van de fazant) om geld te werven voor nieuwe kruistochten.

1457

Conclict van Hanzesteden tegen Vlaanderen wordt bijgelegd.

1460

Philips wordt ziek en blijft te Brussel.
Brussel wordt uiteindelijk de hoofdresidentie. 

1464

Afgevaardigden van alle staten en gewesten van Bourgondische Rijk komen voor het eerst allen samen in Brugge, inzake vergadering Philips om geld te vragen. Dit is de eerste Staten-Generaal
  Philips' Huwelijk met Isabella van Portugal.
Stichting Orde van het Gulden Vlies 

1467

Karel de Stoute

Philips de Goede †
Wordt opgevolgd door zoon Karel de Stoute 

1468

Johannes Gutenberg †(uitvinder boekdrukkunst)

1469

 

+ Elzas

Bourgondië

Aankoop van Elzas door Karel de Stoute.
Karel krijgt ook invloed in Hertogdom Lotharingen

1473

Karel de Stoute 

      Karel gaat naar Trier om door Duitse keizer Frederik III tot koning te worden gekroond.
De Duitse Keizer laat het afweten omdat de status van Koning Karel te machig maakt.
        Karel lijft Gelder in bij Bourgondië dmv een list.

1474

  Elzas maakt zich los doordat Karel geen koning is geworden. 
  Vrede van Utrecht: Definitieve oplossong voor Holland en Zeeland inzake handelsprobleem met Lübeck.
  Vijandschap met Zwitsers.
Lotharingen komt in opstand. 

1475

+ Lotharingen

Bourgondische Rijk

Bourgondisch leger valt Lotharingen binnen. Lotharingen wordt ingelijft bij Bourgondië
Het Bourgondisch Rijk is nu één geheel geworden. Nancy wordt hoofdstad Bourgondische Rijk.
      
  Franse koning Lodewijk XI voelt zich bedreigt door Bourgondische Rijk van Karel de Stoute.

1476

VeldslagSlag bij Granson: Karel wil Zwitsers straffen, trekt met leger Zwitserland binnen en bezet Granson. Zwitserse boeren verjagen bourgondische leger.
  VeldslagSlag bij Murten: Karel valt opnieuw Zwitserland binnen en bezet Murten (bij Bern). Wordt opnieuw verjaagd door Zitserse ontzettingstroepen.
  Onderworpen volken komen nu in opstand tegen Karel de Stoute.
Rene van Lotharingen keert terug naar Nancy.

1477

VeldslagSlag bij Nancy: Karel slaat beleg om Nancy en verliest wanneer een Lotharings ontzettingsleger komt, door kou en gebrek aan proviand.
Karel de Stoute ?
  Bezetting door Franse legers Franse legers trekken Hertogdom Bourgondië binnen 
 
Laatste update op 25/9 2017

Terug HomeBovenVerder