DE GOUDEN EEUW (1555 - 1648)

Deel 2: 1587 - 1648
De Republiek der zeven verenigde Nederlanden en de Vrede van Munster

Deze periode behoort in feite niet meer tot de middeleeuwen. Dit is de periode van de renaissance. De Nederlanden maken nog wel steeds deel uit van het Duitse Rijk. Sinds de 15e eeuw worden de Nederlanden overheerst door Spanje, wat resulteert in de 80-jarige oorlog die in 1567 uitbreekt wanneer Alva met zijn leger naar de Nederlanden komt. In 1587 rebelleren de Nederlanden en maken zich los: ze roepen een republiek uit. Deze wordt echter in eerste instantie niet erkend en het blijft een strijd tegen de Spaanse overheersing. Pas bij de Vrede van Munster (1648) krijgt de Republiek uiteindelijk de internationale erkenning.
In de tussentijd is te zien hoe de republiek langzaam gestalte krijgt, met name dankzij de inspanningen van Maurits en Oldebarneveld. Ook beginnen hier de successen van de zeevaarten met als belangrijk punt de oprichting van de VOC in 1602. Daarnaast is er ook het begin van innerlijke twisten en een kerkscheuring: De twisten tussen de remonstranten en contra-remonstranten.

Klik hier voor een verklaring van de gebruikte pictogrammen.

Jaartal  Overheersing  Republiek  Gebeurtenissen 

1587

dec                                                            De Hertog van Parma (de landvoogd van De Nederlanden onder Philips II) had het merendeel van de Nederlanden onder controle.
Einde van het bestuur van Leicester: Dudley, Graaf van Leicester, is gedwongen de Nederlanden te verlaten. Hij was de bevelvoerder van Engelse hulptroepen in Nederland tegen de Spanjaarden, maar had zichzelf uitgeroepen tot landvoogd. Hij wordt opgevolgd door Willoughby (aan het hoofd van het Engelse leger - niet als landvoogd).
Maurits is stadhouder, Johan van Oldebarnevelt de landsadvocaat. 
    Elizabeth (vorstin Engeland) laat Maria Stuart onthoofden. De Paus verklaart haar troon vervallen en schenkt Engeland aan Philips II van Spanje. Philips verklaart Engeland de oorlog en laat Parma een groot leger bij de Vlaamse kust aanleggen. 
    De Armada (Spaanse Onoverwinnelijke vloot) strandt in het Kanaal door tegenstand en storm.  
    Parma terug in de Nederlanden 

1588

april  De Staten-Generaal dragen de leiding van de Republiek over aan de nieuwe Raad van State. Deze neemt de regering waar tot een nieuwe Landsheer is gevonden.
Maurits (sinds november 1585 Stadhouder van Holland en Zeeland) krijgt gezag over Zeeland.
Sonoy onderwerpt zich aan Staten van Holland 
  jul -
aug 
Engelsen Howard en Drake in kanaal slaags met Armada. Door optreden admiraal Justinus van Nassau kan Parma zich niet bij de Armada voegen. Armada vaart rond Schotland en wordt vernietigd door stormen. 
  aug -  Parma belegert tevergeefs Bergen op Zoom. 
  okt  Prouninck, aanhanger van Leicester, vertrekt. 
  dec  Franse koning Hendrik III laat gebr. de Guise (leiders katholieke parij) vermoorden. 

1589

april  Engelse muiters houden Geertruidenberg bezet en  leveren de stad over aan Parma. 
      Parma ziek, verblijft in Spanje. 
  aug  Franse koning Hendrik II † door Clement, opgevolgd door Hendrik van Bourbon
Philips II claimt rechten op Franse troon. 

1590

  Een van de koudste winters van de kleine ijstijd veroorzaakt hongersnood in Zuid-Europa.
Grote zeevaart / VOC / WICNederlandse koopvaardijschepen varen langs Gibraltar naar de Middelandse zee. 
  4 maart  Verassing van Breda: Breda was in Spaanse handen maar oranjegezinde soldaten verstopten zich in een turfschip en namen 's nachts bij verassing de stad in. Maurits trekt de volgende dag met zijn leger Breda in.
Dit is het begin van het offensief van Maurits 
    VeldslagHendrik van Bourbon verslaat katholieke leger bij Ivry 
    Parma keert terug naar Frankrijk 
    In Leiden wordt de Hortus Botanicus geopend, de eerste in de Nederlanden
  sept  Maurits verovert Hemert, Hedel en Steenbergen 

1591

mei -  Maurits en Willem Lodewijk hebben succes: ze veroveren Zutphen en Deventer.
Later wordt Delfzijl veroverd. 
  okt  Parma bedreigt schans bij Nijmegen maar moet terug naar Frankrijk hulp halen.
Maurits neemt Hulst (Vlaanderen) en Nijmegen in. 
    Norris (Engelse legeraanvooerder) neemt Blankenberge in. 
  nov -
 
  Parma's tweede tocht naar Frankrijk
Hij slaagt er in Rouaan te bevrijden van het beleg van de Franse koning Hendrik IV
 

1592

jun  Einde tweede tocht Parma 

1592

jun -
sept 
Maurits verovert Steenwijk en Coevorden. De stad Groningen is nu ingesloten. 
  3 dec    Parma † 

1593

  Grote zeevaart / VOC / WICBegin van de expedities (gestart door ds. Plancius) om Indië "om de Noord" te bereiken.
Jan Huygen van Linschoten keert uit Portugal terug met voorstellen om Indië op de normale route te bevaren.
 
  maart-
jun 
Maurits verovert Geertruidenberg.
Friesland en Zeeland hebben belangenconflict. 
  jun  Franse koning Hendrik IV bekeert tot katholicisme.   

1594

  Gomarus benoemd tot hoogleraar te Leiden. 
Cornelis van Uitgeest bouwt de eerste zaagmolen.
Maria "Tesselschade" wordt geboren (Dochter van Roemer Visscher). Ze dankt haar naam aan de door hem geleden schade bij Texel.
  april    Albert van Oostenrijk is de nieuwe landvoogd in De Nederlanden.
Hij wil vrede sluiten met de noordelijke Nederlanden.   
  mei -
jul 
Maurits belegert en verovert Groningen. Middels het Traktaat van Reductie wordt Groningen weer in de Unie opgenomen. Spaanse troepen trekken weg en Willem Lodewijk wordt stadhouder van gewest Groningen. 
    Statengeneraal moet deel leger afschaffen door geldgebrek. Dit luidt het eind in van Maurits' sucessen. 
Grote zeevaart / VOC / WICDe "Compagnie van Verre" wordt opgericht door ds. Plancius en een aantal Amsterdamse kooplieden, om een reis naar Indië te financieren. 

1595

jan  Franse koning Hendrik IV verklaart oorlog aan Spanje.
Hij bedreigt de zuidelijke Nederlanden en valt Luxemburg aan   
  20 feb  Aartshertog Ernst van Oostenrijk †. Landvoogdij aldaar wordt overgenomen door Fuentes.
Hij begint een offensief in noord-Frankrijk en start onderhandelingen tussen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden te Middelburg. 
    Grote zeevaart / VOC / WICEerste expeditie naar Indië olv Cornelis Houtman en Pieter Keyzer. 

1596

  De Engelsman John Harington vindt de WC uit.
  juni  Grote zeevaart / VOC / WICEerste expeditie arriveert op rede van Bantam. Concurrentie van Potugezen. 
Descartes (Frans filosoof) geboren
  najaar  Grote zeevaart / VOC / WICEen van de expedities "om de Noord" strandt bij Nova Zembla (Heemskerck en Barentz) en op Kola (de Rijp). De Overwintering op Nova Zembla. 
  april  Albert van Oostenrijk verovert Calais.
Elizabeth van Engeland wil Calais terugveroveren met Frankrijk en De Nederlanden. Van Oldebarnevelt onderhandelt namens De Nederlanden en eist gelijkwaardigheid. 
  jun  Nederlands-Engelse vloot verbrandt Spaanse schepen in Cadiz. 
  aug  Hulst weer veroverd door Spaanse troepen. 
  31 okt  Drievoudig Verbond tussen Frankrijk, Engeland en De Republiek: De souvereiniteit van De Nederlanden wordt erkent door Frankrijk en Engeland. 

1597

jan  Maurits verslaat Spaans leger bij Turnhout en hiermee begint de bevrijding van Twente.
Albert van Oostenrijk heeft succes in Frankrijk 
    Franse koning Hendrik IV heeft ook succes in Noord-Frankrijk en België.
Laatste ketter (Wederdoper) in zuidelijke Nederlanden terechtgesteld in Brussel. 
Geboorte van Maarten Tromp (1597 - 1653)
Grote zeevaart / VOC / WICBemanning van Nova Zembla is inmiddels op Kola beland. Het daar gestrande schip komt los en keert terug naar huis.
Expeditie van Bantam met Cornelis Houtman teruggekeerd.
 
  herfst  Maurits verovert Rijnberk, Groenlo en Lingen   

1598

  Vrede van Vervins: Vrede tussen Frankrijk en Spanje. 
Grote zeevaart / VOC / WICBegin tweede expeditie naar Indië olv Jacob van Neck. Begin van "reis om de Aarde" olv Olivier van Noort. Oprichting van verschillende  "Compagnieën van Verre" in verschillende steden. De Staten-Generaal maant tot samenwerking.  
Grote zeevaart / VOC / WICHet eiland Mauritius werd vanaf dit moment aangedaan voor bevoorrading. Dit luidde het einde van de Dodo's in (1681).
  6 mei  Afstand der Nederlanden, bepaling waarin De Nederlanden aan Isabella (dochter Philips II) worden geschonken en onder invloed van Spanje blijven. 
  aug  De Staten-Generaal wordt geïnformeerd over de Afstand der Nederlanden 
  sept  Philips II †. Wordt opgevolgd door zijn zoon Philips III. 
  > sept            Philips III nu koning van Spanje.
Hij neemt o.a. koopvaardijschepen uit de noordelijke Nederlanden in beslag.   

1599

    Komst der aartshertogen in De Nederlanden. Waaronder Filips Willem, zoon van Willem van Oranje.
Bijeenkomst Staten-Generaal: Handel op de vijand wordt verboden als antwoord op actie Philips III. 
Grote zeevaart / VOC / WICTerugkeer tweede expeditie van Indië. Dit is een enorm zakelijk succes. 
    Rijnberk en Doetinchem  terugveroverd door Spaanse troepen olv Mendoza. 

1600

  Bijeenkomst Staten-Generaal te Brussel. In verband met te zelfstandig gedrag is dit de laatste bijeenkomst.
Maurits onderneemt expeditie naar Vlaanderen. 
Sweelinck is reeds een bekend organist.
Tweede inpoldering van de voormalige Middelzee in Friesland: de Monnikebildtpolder
Grote zeevaart / VOC / WICOprichting van East India Company in Engeland. Jacob Quackerneck ontdekt Japan.  
  jun-jul  Maurits lijdt nederlaag bij poging om Duinkerken te veroveren.
Duinkerken was een roversnest en een last voor de Hollandse kooplieden. 
  2 jul  VeldslagSlag bij Nieuwpoort: Maurits overwint Albrecht van Oostenrijk tijdens deze veldslag op het strand bij Nieuwpoort en neemt Mendoza gevangen maar moet zich later toch terugtrekken. 

1601

  Rijnberk opnieuw heroverd door Maurits.
Spinola (Italiaan in dienst van de aartshertogen) begint met beleg van Oostende om  te voorkomen dat Maurits deze stad in kan nemen. Oostende wordt gesteund door de Staten en door Engeland. 

1602

  Maurits verovert Grave. 
20 mrt Grote zeevaart / VOC / WICOprichting van Verenigde Oost-Indische Compagnie olv. Johan van Oldebarnevelt. Dit is de eerste NV. Joris van Spilberghen ontdekt Ceylon. 

1603

  Elizabeth van Engeland †. Wordt opgevolgd door Jacobus I. Hij is tegen de Nederlanden 'omdat deze zich opstandig gedragen tegen de souvereine vorst Philips III'. 
Literatuur Karel van Mander (1548 - 1606), Nederlands kunsthistoricus, schrijft het  Schilder-Boeck (1603 - 1604).
Arminius eveneens benoemd tot hoogleraar te Leiden. 

1604

  Vrede van Londen: Vrede tussen Engeland en Spanje.
Spinola neemt Oostende in na drie jaar beleg. Maurits verovert Oostburg, Aardenburg en tenslotte Sluis. Hij laat IJzendijke bouwen als grensplaats.  
Grote zeevaart / VOC / WICOlivier van Noort komt terug van zijn  "reis om de Aarde" , begonnen in 1598. 

1605

    Spinola krijgt bevel over Spaanse leger in De Nederlanden.
Hij verovert Oldenzaal en Lingen. 
Grote zeevaart / VOC / WICSteven van der Haght vestigt de macht van het VOC op Ambon. Hij herovert het "Kasteel van Verre" op de Portugezen en verdrijft hen van de Molukken. 
    Oldebarnevelt sluit verdrag met Brandenburg en de Palts, die het leger in de Republiek financieel zullen steunen. Maurits probeert tevergeefs Antwerpen te heroveren. 
  5 nov Engeland Guy Fawkes blaast het Parlementsgebouw op tijdens de opening door James I (Ieder jaar 5 november = Guy Fawkes Day)

1606

  Spinola krijgt in Spanje instructies om toekomst Nederlanden veilig te stellen.
Rijnberk en Groenlo terugveroverd door Spaanse troepen. 
Literatuur Karel van Mander † (geboren 1548), Nederlands kunsthistoricus en schrijver van het Schilder-Boeck.
Grote zeevaart / VOC / WICEen Spaans-Portugese vloot van de Filippijnen herovert Ternate en Tidore. Willem Janszoon, kapitein op Het Duyfken, bereikt als eerste Australië.  
    Franse koning Hendrik IV benadert Maurits of deze de souvereiniteit wil aanbieden. Omdat Oldebarneveld tegen is gebeurt het niet en gaat Hendrik met de aartshertogen over vrede onderhandelen. 

1607

  Spinola laat Philips III weten dat het onderdrukken van de opstand van de noordelijke Nederlanden dermate duur is dat een vrede beter zou zijn.
De Staten-Generaal willen eerst erkenning van hun souvereiniteit. 
Geboorte Michiel Adriaanszoon de Ruyter.
Grote zeevaart / VOC / WICPieter Verhoeff † op Banda. Fort Nassau wordt gebouwd. 
Engeland verwerft zijn eerste kolonie in Noord-Amerika. De nederzetting Jamestown wordt gesticht.
  april              Wapenstilstand voor acht maanden. De aartshertogen herkennen de souvereiniteit van de Republiek.  
Grote zeevaart / VOC / WICJacob van Heemskerk overwint Spaanse vloot bij Gibraltar (en ?).
Van Oldebarnevelt kiest uiteindelijk voor vrede. 

1608

  Vredesonderhandelingen in Den Haag tussen vertegenwoordigers van de Republiek, aartshertogen, Frankrijk, Engeland, Brandenburg, de Palts en Denemarken, en met Philips III.
Philips is tegen ivm uitoefening katholicisme. Oldebarneveld werkt aan wapenstilstand voor lange termijn ondanks tegenwerking Maurits, Amsterdam en Zeeland. 
In Amsterdam wordt begonnen met de bouw van een beursgebouw.
Conflict in Alkmaar tussen volgelingen van Arminius en Gomarus. Arminius zet zijn standpunt uiteen in de Verklaring. Hillenius (gomarist) richt nieuwe kerk op. 

1609

  Oprichting van de Amsterdamse Wisselbank.
Hugo de Groot publiceert zijn Mare Liberium, waarin hij uiteenzet dat vrije zeevaart van levensbelang is voor de Republiek.
Begin van de Kleefse successieoorlog (- 1614) 
Arminius †  
Rubens schuldert de "Kindermoord te Betlehem".  
  9 april          Het Twaalfjarig Bestand wordt bekrachtigd in Antwerpen: De Republiek wordt souverein verklaard en de partijen behouden wat ze bezitten. 
    Grote zeevaart / VOC / WICStichting factorij op Firando ivm handel op Japan. Henry Hudson in dienst van VOC vaart naar Amerika en ontdekt monding van de Hudson. 

1610

  Franse koning Hendrik IV †. Wordt opgevolgd door zijn zoon Lodewijk XIII.
Remonstrantie door Uytenbogaert (arminiaan) ingediend bij Raad van State.
Opstootjes in Utrecht leiden nieuwe kerkorde in.
 
Grote zeevaart / VOC / WICPieter Botha benoemd tot eerste gouverneur van de bezittingen van de VOC.
De VOC betaalt voor de eerste keer dividend.
 

1611

  Contraremonstrantie door gomaristen ingediend bij Raad van State. Deze forceert een vergadering tussen remonstranten en contraremonstranten - zonder resultaat. 
    Eeuwig edict van de aartshertogen: hiermee worden de rechtszaken in alle gewesten geregeld.
Het beursgebouw in Amsterdam is gereed.

1612

  Grote zeevaart / VOC / WICVerdrag met de Verheven Porte: Nederland wordt toegelaten tot de vaart op Turkije. 
De Beemster wordt drooggemalen. 

1613

  Albertus van Oostenrijk laat kanalen graven die Antwerpen met de Noordzee verbinden. 
Plantijn produceert zijn Missaal

1614

  Van Aersen (gezant te Parijs) ivm zijn steun aan de Hugenoten ontslagen door Oldebarnevelt. Van Aersen beschuldigt Oldebarnevelt van landverraad. 
Verbond tussen Zweden en de Republiek ivm Deense toenadering tot Spanje.
Oprichting Bank van Lening te Amsterdam.
Einde van Kleefse successieoorlog 
Grote zeevaart / VOC / WICOprichting van de Noordse Compagnie, ter bevordering van de walvisvaart. 
Kerkvrederesolutie, afgekondigd door de Raad van State. 

1615

  Frederik Hendrik trekt op verzoek van Hanze met leger naar Brunswijk om op Deense koning te verdrijven 
Lochem  wordt geheel platgebrand
Grote zeevaart / VOC / WICWillem Schouten en Jack Lemaire vetrekken naar Indië. 
    Eerste contraremonstrantse synode te Amsterdam 

1616

  Verbond tussen de Republiek en de 10 voornaamste Hanzesteden.
Den Briel, Vlissingen en het fort Rammekens worden van Engeland teruggekocht.
Schilderkunst Geboorte Ferdinand Bol (schilder).
    Bloedplakkaat der nieuwe inquisitie: Remonstrants stadsbestuur Rotterdam vaardigt keur uit tegen activiteiten van contraremonstranten te Schiedam. 

1617

  Violente Resolutie: 4000 Man zal op Frans verzoek naar Frankrijk worden gestuurd ivm de strijd tegen de hugenoten. Dit gaat niet door wegens de moord op de Concini (aan de zijde van Maria de Medici, de koningin-moeder van Frankrijk). 
Grote zeevaart / VOC / WICWillem Schouten en Jack Lemaire komen terug en hebben een route naar Indië gevonden via Kaap Hoorn resp. straat Lemaire. J. P. Coen (gouverneur-generaal VOC) zet ze echter gevangen. 
        Veel relletjes in diverse Hollandse steden.  In Rijswijk willen de contra-remonstranten (de Slijkgeuzen) een eigen kerkgebouw. 
  23 jul  Maurits kiest partij voor de contraremonstranten
  4 aug  Oldebarnevelt stelt "Scherpe Resolutie" in, waarin de nationale synode wordt afgewezen. De macht van de Staten wordt boven die van de kerken gesteld.
  nov  De Staten roepen een nationale synode bijeen om de kerktwisten te regelen.

1618

  In Bohemen breekt de 30-jarige oorlog uit (Denemarken, Zweden, Duitsland en Polen). 
  voorjaar Maurits zet regenten die pro-Oldebarnevelt zijn af in steden in Gelderland en Overijssel 
  jul  De eerste gedrukte krant verschijnt.
  jul  De Staten-Generaal dankt de zgn. waardgelders (soldaten die in reserve worden gehouden en betaald worden) af in Holland en Utrecht. 
  aug  De Staten-Generaal gelasten de afdanking van waardgelders in geheel Holland.
Maurits laat Oldebarnevelt, Hudo de Groot, Hogerbeets en Lederberg gevangen nemen. 
  herst  Maurits zet de remonstrantse regenten in de Hollandse steden af. 
  13 nov Begin nationale synode te Dortrecht (eindigt op 23 apr 1619)

1619

  Aartshertogen pogen 12-jarig bestand om te zetten in vrede. Niet gelukt door te hoge eisen van afgevaardigden van de republiek.
Grote zeevaart / VOC / WICCoen bouwt het kasteel Batavia op de Molukken. Hiermee wordt Batavia gesticht.
Zeeslag Zeegevecht tussen een Engelse vloot en de vloot van de VOC. 
  13 mei    Terechtstelling Oldebarnevelt. 
  23 apr  Einde  nationale synode te Dordrecht. De remonstranten worden uit de synode gezet.
Er zal een Statenbijbel verschijnen (1637). 
    Tot 1621: Afzetting van 200 remonstrantse predikanten. In het buitenland wordt de Remonstrantse Broederschap opgericht. 

1620

            Willem Lodewijk †. Maurits nu ook stadhouder van Groningen en Drente. Ernst Casimir wordt stadhouder van Friesland.
Maurits gaat met leger naar Wezel, Frederik Hendrik naar de omstreken van Keulen.
Coberger begint met drooglegging van "De Moeren" in Vlaanderen.
Ontginning van veengebieden bij Smilde en Hoogeveen.
Schilderkunst Albert Cuyp geboren (1620 - 1691). Nederlands schilder, bekend van rivierlandschappen.
  najaar  Spinola strijdt in de Palts tegen de Duitse keurvorst Frederik V. Deze is net deze winter tevens de koning van Bohemen geworden. Frederik wordt verslagen.Vandaar zijn bijnaam de "Winterkoning". 

1621

  Hugo de Groot ontsnapt uit slot Loevestein in een boekenkist. 
Anthonis Duyck wordt raadpensionaris en volgt Oldebarnevelt op.
Grote zeevaart / VOC / WICCoen en Spronck moorden bevolking van Banda uit.
De
WIC (West-Indische Compagnie) wordt opgericht. 
Hendrik de Keyser † (Amsterdams stadsarchitect, 1565-1621)
  9 april  Formeel einde van Twaalfjarig Bestand
De Winterkoning vlucht naar Den Haag.  
              Philips III †, Albrecht van Oostenrijk ?
Philips IV koning van Spanje en daarmee Heer der Nederlanden. 

1622

  Don Velasco neemt Steenbergen in. Spinola belegert Bergen op Zoom.
Maurits ontzet Bergen op Zoom.
"De Moeren" in Vlaanderen zijn drooggelegd.  
Veel Spaanse galjoenen zinken ten gevolge van een storm voor de kust van Zuid-Amerika

1623

  Samenzwering tegen leven van Maurits door o.a. zoon van Oldebarnevelt.
Grote zeevaart / VOC / WICCoen moord Engelsen uit op Ambon ivm vermeend complot met Ambonezen. 

1624

  Graaf Hendrik van den Bergh (legeraanvoerder in Spaanse dienst) plundert Veluwe en in Overijssel.
Spinola begint met beleg van Breda.
Richelieu wordt eerste minister van Frankrijk.
Verdrag van Compiègne: Republiek sluit verbond met Frankrijk ivm hun financiele steun in strijd tegen Spaanse leger.
Grote zeevaart / VOC / WICFormosa wordt bezet als handelsnederzetting van China.
Jacob Willekens en Piet Hein veroveren San Salvador in Brazilië.
 

1625

  Nederlandse schepen worden naar Frankrijk (La Rochelle) gestuurd ivm hun strijd tegen de Hugenoten.
Verdrag te Southampton met koning Karel I van Engeland: Frederik de Winterkoning wordt gerehabiliteerd in de Palts.
Gezamelijke expeditie van Nederlandse en Engelse schepen naar Cadiz.

De Wormer wordt drooggelegd. 
Geboorte van Johan de Witt (1625 - 1672)
Grote zeevaart / VOC / WICWillem Verhulst koopt Manhattan van de indianen in Amerika en sticht Nieuw-Amsterdam. Pieter Stuyvesant wordt er gouverneur. 
  4 april  Frederik Hendrik trouwt met Amalia van Solms (uit het hof van de Winterkoning). 
  23 april   Maurits † 
              Frederik Hendrik in 5 van de 7 gewesten stadhouder. Ernst Casimir stadhouder in Groningen en Friesland. 
  mei  Breda valt voor Spinola 

1626

  Ernst Casimir neemt Oldenzaal in.
Spaanse troepen beginnen met aanleg kanaal van Rijnberk naar Venlo.  
Grote zeevaart / VOC / WICDe Portugezen vernielen de Hollandse forten in het Amazonegebied

1627

  VeldslagSlag bij Grolle: Frederik Hendrik neemt Groenlo in.
Verdrag van Compiègne wordt niet door de Raad van Staten geratificeerd. 

1628

  Onderhandelingen in Roosendaal met Spinola over wapenstilstand of permanente vrede met Spanje. 
Ruisdael in Haarlem geboren
      Spinola als Gouverneur naar Milaan.
Grote zeevaart / VOC / WICPiet Hein verovert de Zilvervloot. 
Grote zeevaart / VOC / WICDe WIC stuurt Jan de Moor naar Tobago
  10 aug  De Wasa, het vlaggeschip van Zweden, zinkt bij Stockholm

1629

  Grote zeevaart / VOC / WICPiet Hein † in strijd tegen kapers van Duinkerken. 
De vorst van Mataram (Java) valt Batavia aan. Batavia handhaaft zich, J. P. Coen ?.
Anthonie van Diemen volgt hem op.
 
Geboorte Cornelis Tromp (1629 - 1691)
  1 mei  Casimir & Frederik Hendrik belegeren Den Bosch. 
  4 jun  Grote zeevaart / VOC / WICHet schip Batavia strandt voor de westkust van Australië
  jul - aug  Hendrik v/d Bergh doet inval in Veluwe en neemt Amersfoort in en vernietigt Hilversum (afleidingsmanouvre voor Casimir & Frederik Hendrik).
Otto van Dieden verovert Wezel.
Hendrik v/d Bergh trekt terug uit Amersfoort ivm verlies van voorraden in Wezel. 
    Casimir & Frederik Hendrik nemen Den Bosch in. Voetius gaat mee om het katholicicme te beperken. In Roosendaal worden zonder succes vredesonderhandelingen opgestart. 

1630

    Spinola † in Spanje. Wordt opgevolgd door graaf Hendrik van den Bergh. 
Verdrag over de Gulikse erflanden. Zowel de Republiek als Spanje zullen het land ontruimen.
Het subsidieverdrag met Frankrijk wordt vernieuwd.
Deventer krijgt een universiteit.
 

16 feb

Grote zeevaart / VOC / WICWIC neemt Olinda in (de hoofdstad van Pernambuco, Brazilië) als steunpunt voor de zeevaart rond de Kaap. 

1631

  Frederik Hendrik met leger naar Duinkerken.
Leger olv Santa Cruz en Jan van Nassau tegen Frederik Hendrik.
Jan van Nassau valt Zeeland aan maar wordt verslagen.
Maria de Medici met haar zoon vluchten naar Brussel   

1632 

  Opstand: Samenzwering van edelen. Hendrik van den Bergh e.a. willen zuidelijke Nederlanden verdelen tussen Frankrijk en de Rebubliek en willen deal sluiten met Frederik Hendrik. Venlo en Roermond geven zich over aan Frederik Hendrik. Deze neemt daarna Maastricht in.
Samenkomst der Staten-Generaal. 
In Amsterdam wordt een Athenaeum opgericht.
Wetenschap / uitvindingenGalileo produceert zijn Valwet
  2 dec  Landvoogdes Isabella †. Wordt tijdelijk opgevolgd door de Markies van Aytona.

1633

  Frederik Hendrik neemt Rijnberk in. Het kanaal van Rijnberk naar Venlo kan daardoor niet meer door de Spaanse troepen worden gebruikt.
Drooglegging van de Schermer.
Grote zeevaart / VOC / WICSt. Helena wordt bezet als steunpunt voor de reizen naar Indië (tot 1638). 
Engeland Samual Pepys geboren (Brits marine-officier, 1633 - 1703)

1634

        Nieuwe landvoogd Don Ferdinand (zoon van Philips III) komt met leger naar de Nederlanden 
Staten-Generaal worden ontbonden.
Pieter Roose spaansgezinde president van de Geheime Raad
Grote zeevaart / VOC / WICEr wordt olv Johan van Walbeeck een vloot naar de Antillen gestuurd. Curaçao wordt ingenomen. Fort Amsterdam wordt gebouwd. 

1635  

  Verdelingsverdrag tussen Republiek en Frankrijk: De zuidelijke Nederlanden zullen langs de taalgrens worden verdeeld tussen Frankrijk en de Republiek. 
Het Franse leger belegert tevergeefs Leuven samen met het Spaanse leger. 
De handel in tulpenbollen begint.
De Engelsman John Selden publiceert zijn Mare Claustrum waarin hij het begrip "Engelse Zee" uiteenzet" Het gehele Kanaal en de zee langs de kust van Spanje tot Denemarken.
Schilderkunst Rembrandt schildert zijn Minerva

1636

  De Keulse kardinaal bemiddelt tevergeefs in vrede tussen de republiek en Spanje. 
De "Kwestie van de Paspoorten" speelt hier een rol. 
Grote zeevaart / VOC / WICVOC sticht handelspost in Hoi An, Vietnam

1637

  Frederik Hendrik neemt Breda in.
Don Ferdinand neemt Venlo en Roermond in. 
De eerste Statenbijbel is gereed.
Grote zeevaart / VOC / WICOlinda krijgt nieuwe gouverneur: Johan Maurits van Nassau, kleinzoon van Jan de Oude. Het gebied wordt uitgebreid en een deel van Guinea wordt ingenomen. 

1638

  Willem van Nassau probeert Antwerpen in te nemen - tevergeefs. 
Amsterdam heeft een nieuwe schouwburg, ter ere van de opening wordt "Gijsbrecht van Amstel" van Vondel opgevoerd.
Grote zeevaart / VOC / WICMauritius wordt bezet als steunpunt voor de reizen naar Indië (tot 1652).
Begin van de veroveringen van de Portugese forten op Ceylon.
 

1639

  "De Tweede Armada" vaart naar Nederland om de macht weer terug te krijgen.
ZeeslagDe slag bij Duins: Maarten Tromp verslaat met een veel kleinere vloot de Spaanse vloot in het Kanaal..  
Grote zeevaart / VOC / WICDe Portugezen worden verdreven uit Japan. 

1640

  Schilderkunst Rubens † (1577 - 1640). Vlaams schilder, bekend van o.a. de Kindermoord van Bertlehem.
Portugal maakt zich weer los van Spanje.  
Grote zeevaart / VOC / WICOlinda is welvarend. Johan Maurits laat Mauritsstad bouwen. 
        De Fransen nemen Atrecht in. Ernst Casimir † in Zeeuws-Vlaanderen.
Willem Frederik volgt hem op. 
Eerste maal toepassing van 'chemische oorlogsvoering' tijdens beleg van kasteel Basing in Engeland (gasaanval met zwaveldampen).

1641

  Grote zeevaart / VOC / WICDe Nederlanders vestigen een handelspost bij Japan. 
Van Diemen (gouverneur VOC) verovert Malakka.
Einde handelspost in Vietnam
Vredesbesprekingen te Hamburg door landen betrokken in de 30- en 80-jarige oorlogen.
  12 mei   Prins Willem (zoon van Frederik Hendrik) trouwt met Maria Stuart (dochter van Karel I, koning van Engeland). 

1642

  Grote zeevaart / VOC / WICAbel Tasman vaart uit om het Zuidland te ontdekken en ontdekt Tasmanië, Nieuw-Zeeland, de Fiji-eilanden en de Bismarck-Archipel. 
Opheffing van de Noordse Compagnie (opgericht in 1614). 
Galileo Galilei

1643

  Samenkomst in Munster en Osnabrück nav de vredesbesprekingen in Hamburg.
Don Ferdinand †. Francisco de Melo volgt hem op als waarnemed gouverneur.
      VeldslagSlag bij Rocroi: Franse leger verslaat Spaanse leger. Francisco de Melo wordt vervangen door Don Juan. Omdat deze een bastaard is wordt hij niet geaccepteerd en Castel Rodrigo neemt de zaken waar. 

1644

  Frederik Hendrik neemt Sas van Gent in. 
De Fransen bevestigen het Verdelingsverdrag van 1635,
Grote zeevaart / VOC / WICJohan moet Mauritsstad verlaten en keert terug naar de Nederlanden. Hij gaat in het Mauritshuis in Den Haag wonen. 

1645

  Begin van de kleine ijstijd
Frederik Hendrik neemt Hulst in.
De Rebubliek kiest de zijde van Zweden in conflict tegen Denemarken.
Witte de With vaart door de Sont zonder tol te betalen.
 
Grote zeevaart / VOC / WICDe Portugezen veroveren een groot deel van de bezittingen van de WIC in Brazilië, waaronder Olinda.  

1646

  De Fransen nemen Duinkerken, Kortrijk en een aantal andere steden in. 
    Delegatie van Staten-Generaal gaat naar Munster en ontmoetten een delegatie van Spanje, Frankrijk en de Habsburgse keizer. Afgezien van een paar punten (o.a. de koloniën en de godsdienstvrijheid in Brabant ) denkt men een wapenstilstand te kunnen bereiken. 
SchilderkunstRuisdael produceert zijn eerste schilderijen
  dec  Men begint onderhandelingen over een defintieve vrede.

1647

jan  Spanje stemt toe inzake de koloniën en de godsdienstvrijheid.
Er is een vredestraktaat maar Frankrijk vertraagt het proces. Ook Zeeland blijkt niet voor vrede te zijn ivm de winsten uit de kapersnesten.
  14 mrt      Frederik Hendrik †  Willem II (zijn zoon) volgt hem op als stadhouder in alle gewesten.
  april     Aartshertog Leopold van Oostenrijk wordt landvoogd in de zuidelijike Nederlanden

1648 

30 jan 

Erkenning van de Republiek

Vrede van Munster: Vrede tussen Spanje en de Republiek: de Republiek der Nederlanden wordt erkend als een souvereine staat. 
    Grote zeevaart / VOC / WICDe Portugezen veroveren de bezitingen van de WIC in Angola. 
  15 mei  Op 30 januari was de ondertekening; op 15 mei de bezwering van de Vrede van Munster.
De keizer van Duitsland bevestigt de vrede tussen Spanje en de Republiek.
    Opvoering van het feestspel "De Leeuwendalers" van Vondel ter ere van de Vrede van Munster. Het nieuwe stadhuis op de Dam in Amsterdam wordt gebouwd olv Jacob van Campen.
  24 okt  De Westfaalse Vrede: De Duitse keizer sluit eveneens vrede met Frankrijk, Zweden en de Duitse vorsten.
 
Laatste update op 20/10 2017

Terug Home Boven Verder