DE GOUDEN EEUW (1555 - 1648)

Deel 1: 1555 - 1587
De Nieuwe Tijd: de Gouden Eeuw en het begin van de 80-jarige oorlog.

Karel V besluit aan het eind van zijn regeerperiode om het Habsburgse Rijk op te splitsen in een Spaans en een Oostenrijks deel. Na het aftreden van Karel V is er de Spaanse tak, waar Karels' zoon Philips II regeert. In Duitsland en Oostenrijk is er de Oostenrijkse tak, waar Ferdinand de scepter zwaait. De Nederlanden vallen, verassend genoeg, onder het Spaanse deel van Philips II, die vanuit Spanje regeert en ook Heer der Nederlanden is. Margaretha van Parma treedt daarbij op als landvoogdes. Na de reformatie en de beeldenstorm stuurt Philips II een Spaans leger onder leiding van Alva naar Nederland. Hiermee begint de 80-jarige oorlog; de strijd van het onderdrukte Nederland (onder leiding van Willem van Oranje) tegen de Spaanse overheersing. Alva wordt afgelost door Requesens. De geuzen komen op. In deze periode is ook de strijd van de steden in De Nederlanden tegen de Spanjaarden, waarbij Leiden, Alkmaar en Den Briel een voorname rol spelen. Op een gegeven moment accepteren de Staten van Nederland niet langer Philips II, en na het korte bewind van de Prins van Anjou en Dudley, Graaf van Leicester besloot men zich zelfstandig op te stellen en zelf het bewind ter hand te nemen.

Klik hier voor een verklaring van de gebruikte pictogrammen.

Jaartal  Regenten  Bijzonderheden 

1555

 

 

  

 

Karel V treedt af als Heer de Nederlanden tijdens Staten-Generaal te Brussel.
Willem van Oranje is daar ook aanwezig als jong edelman.
Filips II volgt hem op.
Bisschop Granvelle (van Atrecht) is de belangrijke in invloedrijke steunpilaar.
In 1552 is de oorlog met Frankrijk uitgebroken. Deze duurt nog voort.
De periode 1555 tot 1567 wordt het "voorspel van de 80-jarige oorlog" genoemd.

 

1556

  Karel V doet in Brussel afstand van Spaanse troon en  vertrekt naar Spanje.
Hij besluit om het Habsburgse Rijk op te splitsen in een Spaans deel en een Oostenrijks deel, naar analogie van de opsplitsing van het Romeinse Rijk.

1558 

  Karel V †
Ferdinand wordt gekozen tot keizer van het Duitse Rijk. Hier begint de lijn van de Oostenrijkse Habsburgers.
Met Phillips II begint de lijn van de Spaanse Habsburgers.

1559 

  Vrede van Cateau Cambresis: Philips II sluit vrede met Frankrijk. Hij trad in het huwelijk met Elisabeth, dochter van de Franse koning..
Calvijn sticht universiteit in Geneve
 
   

 

 

   

 


Philips II verlegt zijn zetel van Brussel naar Spanje. Spaanse troepen bleven in Nederland.
Egmond stadhouder te Vlaanderen, Oranje stadhouder Holland, Zeeland & Utrecht.
Staten-Generaal verzoekt verwijdering Spaanse troepen en meer vrijheid Hollandse edelen.
Hoorne vaart als admiraal met Philips mee naar Spanje
Margaretha van Parma (halfzuster Philips) wordt landvoogdes over de Nederlanden 

1560

   Ontstaan van de haven van Blokzijl

1561 

  Onrust in de Nederlanden: Voorspel tot de 80-jarige Oorlog.
De Calvinisten komen vanuit Frankrijk de Nederlanden binnen. Een nieuwe vorm van ketterij.
Guido de Bres (evangelisch predikant te Doornik) schrijft boekje (wordt later bekend als Nederlandse Geloofsbelijdenis) en gooit dit met brief aan koning over kasteelmuur te Doornik.
Calvinisten worden opstandiger en publiceren pamflet in Hondschoote (Fr. Vlaanderen).
    Spaanse troepen in Nederland beginnen te plunderen wegens achterstallig soldij.
Onder druk van Oranje, Egmond, Granvelle en Viglius verlaten de Spaanse troepen de Nederlanden.
Oranje hertrouwt met (lutherse) Anna van Saksen, groot internationaal feest in Antwerpen..
Nieuwe indeling van bisdommen in de Nederlanden.
Ontevredenheid over Granvell
    Verwijdering tussen Oranje en Granvelle wegens nieuwe indeling bisdommen.
Oranje enigszins verdacht ivm huwelijk met lutherse en vermeende lutherse sympathie?

1562 

  Voorname edelen vormen Liga (bond) tegen Granvelle
    Oranje, Egmond en Hoorne (terug uit Spanje), en Margaretha van Parma dringen bij Philips II aan op terugtrekking Granvelle

1564

 

Kardinaal Granvelle verlaat de Nederlanden
Calvijn † 
Galileo Galilei geboren
    Liga wil van Raad van State een bestuurslichaam maken en stuurt Egmond naar Spanje om Philips II de wensen voor te leggen.
Viglius †.
Egmond laat zich door Philips II inpakken en keert met lege beloften terug. Philips wenst niet op wensen Liga in te gaan.
    Hongerwinter 1564-1565 en hongerjaar 1565 voeden Calvinisme

1565

 

 

 

 

 

 

Hongerjaar.
Margaretha ontvangt "Brieven uit het bos van Segovia", waarin Philips II Margaretha dwingt om de inquisitie te laten functioneren.
Lagere calvinistische edelen sluiten een bond, het Compromis. Doel: stoppen inquisitie en verzachten plakkaten.
Lodewijk van Nassau (broer Willem) was lutheraan en sloot zich ook aan. Willem niet.
Geboorte van Hendrik de Keyser, Amsterdams stadsarchitect (1565-1621)
Gebeuren elders op de wereld Malta wordt belegerd door de Turken.

1566 

voorjaar  Het Compromis biedt Margaretha een smeekschrift aan. Een stoet van 500 edelen trekt door Brussel.
Van Brederode (woordvoerder Compromis) spreekt met Margaretha, die zegt een te beperkte macht te hebben. Ze laat het woord "geux" vallen, Frans voor "bedelaars"
Tijdens feestmaal voor adel te Culemborg wordt "guex" verbasterd tot geuzen, het boegbeeld van de zich tegen Spanje verzettende edelen.
Markies van Bergen en de stadhouder van Doornik worden met smeekschrift naar Spanje gestuurd. Beide ?
    Margaretha verbiedt Hagepreken.
Graaf van Egmond legt eed van trouw af aan Philips II
 

najaar 

Beeldenstorm, Begonnen in West-Vlaanderen. Calvinisten wilden kerken voor uitoefening godsdienstoefening "verbouwen". 10 aug worden beelden in klooster vernield na hagepreek. 19 aug begint de eerste beeldenstorm in de O.L.V-kerk in Amtwerpen.
Coornhert (stadssecretaris van Haarlem) houdt de kerken gesloten en voorkomt de beeldenstrom in Haarlem.
23 aug: Margaretha staat hagepreken weer toe. Ze vraagt Philips om hulp.
  winter  Margaretha krijgt Nederlanden weer onder controle. Philips stuurt geld. De Geuzen lijken tevreden maar het blijkt een schijnoverwinning. Margaretha's macht neemt weer toe doordat ze een leger kan oprichten.
De edelen gaan in de verdediging, Egmond en Hoorne trekken zich terug. Oranje en Brederode steunen elkaar. Brederode Vianen in staat van verdediging. Overal worden vrijwilligers opgetrommeld ivm het aanstaande Spaanse leger. Brederode werpt zich op als leider van het verzet.
    Philips II stelt Alva aan het hoofd van een invasieleger voor Nederland, als straf voor de beeldenstorm en het vormen van een absolutistische regering in de Nederlanden. 

1567

  Oranje gaf burgerij advies om strijd tegen overmacht op te geven. Hij word o.a. door Guido de Bres van verraad beticht.
Oranje vlucht als banneling naar Duitsland voor Alva hier is.
Zijn zoon Maurits wordt geboren te Dillenburg.
Bossu (spaans) nu stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht.
VeldslagSlag bij Austruweel: Egmond  helpt Margaretha (middels verraad) met verslaan van Geuzenleger bij Antwerpen. Guido de Bres vermoord
Willem Dani? van Tetrode (bekend beeldhouwer uit Delft, 1520-1580) keert terug naar Delft
       Alva komt met leger van 10.000 man naar Nederland n.a.v. de beeldenstorm.
In feite is dit het begin van de 80-jarige Oorlog, hoewel men deze volgens traditie bij de slag van Heiligerlee laat beginnen.
Egmond en Aremberg verwelkomen Alva. Alva ontvangt Fillips Willem (zoon Willen van Oranje) in Leuven.
Willem komt niet naar Nederlanden terug. Alva neemt Egmond en Hoorne gevangen en voert Fillips Willem af naar Spanje.
  herfst 

 

Alva richt speciale rechtbank op die onderzoek moet instellen naar opstanden: Raad van Beroerten (Bloedraad).
Coornhert in Gevangenpoort opgesloten.
Margaretha maakt plaats voor Alva en gaat terug naar Spanje.

1568 

  Brederode † in Duitsland. Willem van Oranje neemt leiding verzet over.
    VeldslagSlag bij Heiligerlee: Lodewijk van Nassau komt met leger vanuit Duitsland en bezet Oost-Groningen. Aremberg (stadhouder noord. gewesten) met Spaans leger naar Groningen en van daaruit naar het oosten. Lodewijk was al op de terugweg maar wint met de Geuzen de slag bij Heiligerlee. Aremberg ?.
    Lodewijk bezet opnieuw Oost-Groningen en belegert de stad Groningen. Hij krijgt hulp van de watergeuzen.
            Alva gaat zelf naar het noorden en laat Egmond en Hoorne onthoofden om tijdens zijn afwezigheid de zuidelijke Nederlanden kalm te houden. Lodewijk vlucht terug naar Duitsland en richt kamp bij Jemmingen in. Het Spaanse leger neemt Jemmingen in en Lodewijks leger wordt vernietigd (gedood of verdronken tijdens oversteek Eems. Lodewijk ontkomt.
    Alva dreigt Oost-Friesland (Duitsland) binnen te vallen ivm hun steun voor Lodewijk. Duitsland geeft toe aan eisen Alva en dwingt Lodewijk en geuzen Oost-Friesland te verlaten. De watergeuzen leven thans verder als kapers en piraten. Lodewijk en Willem van Oranje hebben nu geen gezag meer.
   

  

 

 

  Willem van Oranje heeft inmiddels een (slecht gedisciplineerd) huurleger van Duitse en Waalse soldaten.
Hij doet Alva geloven bij Maastricht de Maas over te steken, maar steekt bij Stockem (noordelijker) bij een doorwaadbare plaats de Maas over. Hij trok Brabant binnen maar was niet welkom, o.a. vanwege zijn leger. Het geld raakte op en Willem en Lodewijk moesten vluchten voor hun eigen plunderende soldaten. )
Het Wilhelmus ontstaat, mogelijk als reactie op de tocht van de prins.
  winter    Zeer strenge winter. Spanjaarden stierven in Antwerpen door kou. Schelde was bevroren.

1569

voorjaar  Alva stelt Staten-Generaal voor om "10e, 20e en 100e penning belastingen" te heffen. Er werd alleen toestemd in de ?malige 100e penning.
  herfst  Willem van Oranje is terug op Dillenburg en regelt zijn schulden, voornamelijk van zijn laatste leger.
Onvrede in Nederland mbt Alva toegenomen. Willem maakt nieuwe plannen voor 1570.

1570

  Hugenoten (=Protestanten) hebben veel macht aan het hof van Frankrijk
Lodewijk van Nassau vindt steun bij Gaspard de Coligny (leider Hugenoten) in strijd tegen Spaanse overheersing
Willem probeert de watergeuzen te mobiliseren maar deze bleken niet onder controle te brengen.
Londen is de tweede stad met een beursgebouw.
  1 nov. 

Allerheiligenvloed zorgt voor grote overstromingen.
Willems plannen om IJsselsteden in te nemen gingen niet door. Watergeuzen gaven ook geen medewerking.
Slot Loevesteijn werd wel volgens plan ingenomen door de Ruyter, maar werd weer spoedig ingenomen door de Spanjaarden.

1571

  Prins zoekt steun bij Watergeuzen en Engeland en Frankrijk. Watergeuzen plunderen inmiddels ook dorpen langs de kust.
Alva voorziet Hollandse en Zeeuwse steden van Spaans garnizoen.
Engeland en Frankrijk wezen verzoek om steun af.
    Alva forceert invoering van de "tiende penning", een belastingheffing van 10 % op alle verkochte waren.
    Misoogst in Oostzeegebied.
Handel in Zeeland gaat hard achteruit door schade Allerheiligenvloed, plunderingen watergeuzen, en tekort aan handels product (graan uit Oostzeegebied)..
  herfst  De geplande invasie gaat niet door.
Alva trekt garnizoenen terug en stelt ze op in Utrecht als straf voor weigering betaling "10e penning".
Luikse edelman Willem van der Marek (Lumey) was standby voor invasie met 200 man, en sluit zich nu aan bij watergeuzen. Hij wordt geaccepteerd als leider.
    Engelse koningin Elizabeth begint watergeuzen in Engelse havens te weren.

1572

  Willen van Oranje en Lodewijk maken nieuwe plannen voor invasie in de Nederlanden.
Coornhert keert terug uit het buitenland (na zijn verblijf in de Gevangenpoort).
 

15 maart 

Het Gentse Vader, haatgedicht in Gent tegen Alva ivm invoeren 10e en 20e penning in tijden van economische teruggang.
    Alva verzoekt om teruggeroepen te worden naar Spanje wegens verlies prestige.
  eind
maart 
    Vloot watergeuzen olv Lumey keert onverrichterzake terug van Engeland naar Nederland en komt door omstandigheden voor Den Briel te liggen. Ook weer door omstandigheden en toeval konden de watergeuzen Den Briel innemen. Coornhert vlucht voor Lumey.
  1 april  Watergeuzen nemen Den Briel in
  6 april  Bossu gaat per schip naar de Bernisse en probeert Den Briel in te nemen, maar wordt verrast door het onderwaterlopen van de polder waar hij met zijn manschappen is, en vlucht over de dijk naar Brielle, waar ze worden verjaagd. Hun schepen zijn inmiddels in brand gestoken en ze vluchten naar Rotterdam, waar een aantal burgers wordt vermoord. Bossu heeft hiermee zijn credits verspeeld.
    Alva probeert het garnizoen in Vlissingen te versterken maar wordt verjaagd. Vlissingen krijgt hulp van watergeuzen uit Den Briel. De monding van Maas en Schelde stonden nu onder controle van de watergeuzen.
    Lumey vermoord 20 Gorkumse monniken en maakt zich gehaat bij de bevolking.
  eind april  Groot deel van Holland nog trouw aan (Spaans) gezag. Ze proberen de geuzen te bestrijden.
  mei 

   

 

 

Ook Enkhuizen kiest voor de geuzen. Het Spaans gezinde stadsbestuur wordt gevangen gezet. Watergeus Sonoy wordt aangesteld tot goeverneur van West-Friesland.
  12 mei  In Arnhem wordt het verboden om handel te drijven met "Geuzensteden"
  juli        Lodewijk van Nassau vervroegt plannen om zuidelijke Nederland binnen te vallen en komt watergeuzen te hulp.
Hij neemt Bergen (Belgi?in met leger van Hugenoten en geuzen mbv steun van Frankrijk.
Alva vreest confrontatie met Frankrijk en stuurt zijn legers van noordelijke Nederlanden naar Bergen.
 
    In afwezigheid van de Spaanse legers dwingen de geuzen de Hollandse steden om zich bij hen aan te sluiten. Alleen Amsterdam en Middelburg weigeren.
Willem v/d Bergh (zwager van Willem) dringt oost-Nederland binnen en verovert de meeste steden in Gelderland en Overijssel, en Amersfoort. De geuzen veroveren dteden in Friesland. Leeuwarden, Groningen, Deventer, Utrecht, Arnhem en Nijmegen bleven "spaans".
    Vergadering Staten-Generaal in Dordrecht: Willem van Oranje (vertegenwoordigd door Marnix van St. Aldegonde) wordt weer als stadhouder aanvaard. Holland zal tijdelijk zijn leger betalen.
Willem valt met leger zuidelijke Nederlanden binnen
  aug.  Bartholomeusnacht (bloedbruiloft): Hendrik Bourbon (leider Hugenoten) trouwt met zuster Franse koning.
De Coligny (invloedrijke hugenoot) tijdens bezoek bruiloft (Parijs) vermoord door toedoen moeder van Koning.
Opstand hugenoten tegen Franse regering. Exit steun Frankrijk aan Lodewijk en Willem.
Alva slaat beleg om Mons
    Verschillende zuid-Nederlandse steden achter Willem van Oranje. Brussel en Leuven niet.
Willem gaat naar Bergen om Lodewijk te ontzetten.
  sept.  Alva verslaat leger Willem. Lodewijk krijgt aftocht en vertrekt. Alva neemt Bergen in.
Willem ontbindt zijn leger en vertrekt naar het noorden.
Hij brengt IJsselsteden in verdediging en steekt over naar Enkhuizen.
  okt.  Willem van Oranje in Enkhuizen.
    Alva trekt vanuit Bergen noordelijk en wil voorbeeld stellen.
Don Frederik (zoon van Alva) neemt Mechelen in en moordt bevolking uit.
Spaanse leger rukt op naar het noorden.
    Alva vestigt zijn hoofdkwartier in Nijmegen.
Don Frederik trekt door de IJsselvallei naar het noorden.
De IJsselsteden worden door Spanjaarden heroverd. Zutphen wordt uitgemoordt.Willem v/d Bergh vlucht naar Duitsland. Zwolle en Kampen geven zich over. Geuzen vluchten naar Duitsland of Friesland.
    Spaanse leger via Veluwe naar westen.
Amersfoort heroverd.
  winter  Don Frederik wil doorstoten naar Holland en neemt Naarden in.
Naarden wordt uitgemoord en deels verwoest..
   

Don Frederik vanuit Amsterdam (Spaans gebleven) naar Haarlem
Haarlem wil onderhandelen maar Van Ripperda (ganizoenshoofd) mobiliseert verzet.
  20 dec  Frederik valt Haarlem aan maar komt niet binnen. Enorme verliezen aan Spaanse zijde.
    Lumey komt Haarlem te hulp.
Bossu verslaat geuzenleger olv Lumey.
      Willem van Oranje kan Lumey nu afzetten (ivm prestigeverlies) en zet hem gevangen.

1573

eind jan  Nieuwe aanval Spanjaarden op Haarlem. Ze bezetten stadswal maar Haarlem laat gehele wal (incl. Spanjaarden) in de lucht vliegen.
    Haarlem wordt belegd.
Zeeslag Borssu verslaat geuzenvloot. Haarlem kan niet langer worden bevoorraad.
  beg. juli  Ontzettingsleger uit burgers proberen Haarlem te ontzetten maar worden onderschept door Spanjaarden.
  12 juli  Haarlem valt uiteindelijk voor de Spanjaarden en wordt ingenomen. Haarlem blijft gespaard.
  29 juli  Spaanse soldaten muiten. Alva heeft veel tijd nodig om de soldij te betalen.
Alkmaar heeft nu de tijd zich voor te bereiden op een confrontatie. O.a. de Egmonder Abdij en andere kloosters worden gesloopt.
  20 aug   Spaanse troepen rukken op naar Alkmaar. Jacob Kabeljouw, Geuzenhoofdman, mobiliseert verzet.
  18 sept.   Frederik belaagt Alkmaar drie maal en wordt drie maal teruggeslagen. Hij gaat over tot beleg.
  8 okt.   Sonoy laat de dijken doorsteken en Spaanse troepen moeten vluchten. Bij Alkmaar begint de victorie! 
    Zeeslag Slag op de Zuiderzee: Geuzenvloot olv Cornelis Dirksz. veroveren Spaanse vloot bij Hoorn en nemen Bossu gevangen na entering van zijn schip, de Inquisitie.
    Alva geeft het op en mag eindelijk terug naar Spanje en wordt opgevolgd door Don Louis Requesens y Zuniga
Philips II: soepeler beleid, afschaffing 10e penning en Bloedraad.
Geuzen belegeren Middelburg omdat dit nog steeds in Spaande handen is.
Geuzen branden Reimerswaal plat.
    Requesens organiseert vloot in Bergen op Zoom om Middelburg te ontzetten.
Geuzenvloot olv Boiset legt aan in Bergen op Zoom.
  oktober  Requesens besluit Leiden in te nemen, omdat opstandelingen niet reageren.
Beleg om Leiden.

1574 

  Zeeslag Zeeslag bij Reimerswaal: Requesens laat vloot uit Bergen op Zoom vertrekken maar deze werd bij Reimerswaal verslagen door de Geuzenvloot.
Middelburg gaf zich over aan de geuzen.
  april        VeldslagSlag op de Mokerheide: Lodewijk en Hendrik van Nassau vallen Nederland binnen om Requesens af te leiden. Ze willen bij Maastricht de Maas oversteken maar moeten uitwijken naar Grave. Hun legers worden op de Mokerheide verslagen voordat ze de Maas hadden kunnen oversteken. Lodewijk en Hendrik ?.
Requesens hervat beleg om Leiden.
  aug    Dijken worden doorgestoken en een groot deel van Zuid-Holland liep onder water. Er moesten nog vele wegen en dijken doorgraven worden voordat de geuzen Leiden konden bereiken.
  sept.  Geuzenvloot olv Boiset nadert Leiden.
Spaanse troepen vluchten.
  oktober  Ontzet van Leiden. Dit bleek de redding van Holland.
    Oudewater wordt door Spanjaarden ingenomen olv Hierges. Mannen werden vermoord, vrouwen verkocht aan soldaten.

1575

  Spanjaarden olv Mondragon steekt bij eb de Zijpe over en beleggen Zierikzee.
Leiden krijgt universiteit als dank voor het verzet van de bevolking.
Lucas Bols begint met zijn jeneverbrouwerij.

1576

voorjaar  Geuzenvloot olv Boiset vaart uit om Zierikzee te ontzetten. Hij wordt verslagen. Boiset ?
Zierikzee word ingenomen.
Gebied van opstandelingen nu in dri? gesplitst.
    Requesens †
Spaanse troepen trekken muitend naar ongeschonden zuiden omdat er geen soldijbetaling plaatsvindt. Spanje is bankroet.
   

Spaanse garnizoens in Haarlem en Zierikzee sluiten zich aan en vertrekken.
Spaanse bezettingsmacht vertrekt uit Nederlanden.
Spaanse troepen houden thuis in de zuidelijke Nederlanden.
    Spaanse Furie: Spanjaarden plunderen Antwerpen en houden slachting.
Staten-Generaal onderhandelt met Prins van Oranje
    Pacificatie van Gent: Verbond van Nederlandse gewesten om Spanjaarden te verjagen.
  eind     Philips II stuurt nieuwe man naar Nederlanden: Don Juan.
Hij moet zich aan Pacificatie van Gent houden en wordt dan als landvoogd erkent.

1577

  Don Juan wordt verwelkomt in Brussel en tekent het Eeuwig Delict, waarin hij belooft de Spaande troepen weg te sturen.
Schilderkunst Rubens geboren (1577 - 1640). Vlaams schilder, bekend van o.a. de Kindermoord van Bertlehem.
    Don Juan beraamd aanslag op citadel van Namen om Nederlanden te onderwerpen.
Hij wordt gedwongen naar Luxemburg te vluchten.
Willem van Oranje wordt door Utrecht als stadhouder erkend.
        Willem, Prins der Nederlanden, maakt tour door zuidelijike Nederlanden en wordt door Staten-Generaal aanvaard.
Hoge adel en Kerk "regelden" landvoogdij in handen van Matthias, broer van Duitse keizer.
Willem de Zwijger wint door populariteit en blijft de baas.
   

                     

Philips II stuurt Hertog van Parma (zoon van Margaretha van Parma) naar de Nederlanden

1579

6 jan  Unie van Atrecht: Gewesten Artesi?n Henegouwen en Frans Vlaanderen spreken zich uit voor katholicisme en de Spaanse Koning.
  23 jan  Unie van Utrecht: Militair verbond olv Jan de Oude (broer van Prins) tussen gewesten die strijd tegen Spanje voortzetten.
  maart   Friese stadhouder Rennenberg geeft zich over en kiest voor Parma
Willem van Oranje slaagt erin om Friesland, Steenwijk en IJsselsteden te behouden. Willem Lodewijk (zoon van Jan de Oude) wordt stadhouder in Friesland. Hij is de stamvader van de Friese Nassau's, waar ook Beatrix uit voort komt.
  april-
juni 
April: Parma verovert Maastricht.
Parma verovert daarna langzamerhand zuidelijke gewesten.
    Machtsstrijd tussen Willem van Oranje en Philips II

1580

  Spanje bezet Portugal. 
Willem Dani? van Tetrode ? (bekend beeldhouwer uit Delft, 1520-1580)

1581

22 juli  Acte van Verlatinghe: Staten-Generaal accepteren Philips II niet langer als Heer der Nederlanden

1582

       Staten-Generaal verzoeken Franse en Engelse vorst om vorst der Nederlanden te worden. Wijzen beide aanbod af.
Prins van Anjou neemt aanbod aan om nieuwe Vorst der Nederlanden te worden.
Hij was verdacht bij katholieken en Calvinisten.
    Aanslag op Willem van Oranje door Jean Jaurequi in Antwerpen.
Willem overleefd maar zijn 3e vrouw Charlotte de Bourbon overlijd door intensie verpleging.
    Willem van Oranje hertrouwt met Louise de Coligny.
Frederik Hendrik wordt geboren.
   

Begin van de Gregoriaanse kalender: Paus Gregorius XIII voert een kalenderhervorming door, die overigens door de Orthodoxe kerken niet werd gevolgd. In Holland, Zeeland en de zuidelijke gewesten werd deze kalender gelijk ingevoerd (op 25 december).

1583

  Prins van Anjou waagt aanslag op Antwerpen (Franse Furie).
Deze mislukt. Willem van Oranje vertrekt naar Delft en leidt het verzet tegen Spanje vanuit daar.
Zuthpen valt voor de Spanjaarden.
    Hertog van Parma belegert Antwerpen en verovert Duinkerken.
Duinkerken wordt uitgerust met kapersschepen en zal uitgroeien tot een kapersnest. 

1584

  Parma verovert Ieper, Brugge en Gent.
In Amsterdam doet de Oude Kerk dienst als beursgebouw.
Grote zeevaartenOlivier Brunel probeert tevergeefs oostelijke doorvaart naar Indi? te vinden.
 
  10 juli 

?

Balthazar Gerards vermoordt Willem van Oranje

1585

    De Staten-Generaal vestigt zich in Den Haag.
Granvelle bewerktstelligt embargo op Hollandse schepen in havens van Spanje en Portugal
 
  voorjaar       Nijmegen valt voor de Spanjaarden
  nov     Maurits stadhouder van Holland en Zeeland
  dec  Staten-Generaal verzoeken Franse (Hendrik III) en Engelse (Elizabeth) vorst opnieuw om vorst der Nederlanden te worden. Wijzen beide aanbod af.ivm confrontatie Spanje. Elizabeth stuurt Dudley, Graaf van Leicester, met leger naar Nederland om Antwerpen te ontzetten.
Steven van de Hagen vaart via de straat van Gibraltar naar Itali?/i> 

1586

jan    Dudley, Graaf van Leicester, roept zichzelf uit als landvoogd.
  feb    Johan van Oldebarnevelt gekozen als landsadvocaat van Holland.
    Antwerpen valt. Veel protestanten vluchten naar het noorden.
Engelse leger blijft aan monding van Rijn en Schelde. Geuzen blokkeren de Schelde.
Handel Antwerpen stopt, ten gunste van Amsterdam.
  april   Dudley zetelt in Utrecht en maakt de verkeerde keuzes, verbood ook om handel met Spanjaarden te bedrijven.
  jun/jul  Parma verovert Venlo en Grave
  dec  Dudley naar Engeland ivm overleg Elizabeth.

1587

jan  Militaire mislukkingen: Deventer en bolwerk bij Zutphen vielen in Spaande handen door verraad van Engelse aanvoerders Stanly en York.
      De Staten-Generaal laten Dudley weten dat de soevereiniteit van De Nederlanden bij de Provinciale Straten ligt. Ze roepen daarmee een republiek uit: De Republiek der zeven verenigde Nederlanden. 
  jul  Dudley landt met nieuw leger in Vlissingen.
  aug  Parma neemt Sluis in.
Dudley wil op last van Elizabeth vrede sluite met Spanje. Johan van Oldebarneveld maakt dit bekend en Dudley verliest alle steun van de Calvinisten.
  sep   Dudley wil Johan van Oldebarnevelt en Maurits gevangen nemen - dit mislukt.
Hij probeert tevergeefs aanslagen te plegen op Amsterdam, Leiden en West-Friesland.
  dec    Dudley wordt gedwongen de Nederlanden te verlaten. Hij wordt opgevolgd door Willoughby (aan het hoofd van het Engelse leger - niet als landvoogd)..
 
Laatste update op 26/9 2017

Terug Home Boven Verder